Het beertje in het kunstwerk "Verlangen naar Vrijheid" van Albert Ziëck is een krachtig en beladen symbool. Het verwijst naar een aangrijpende gebeurtenis uit de missie van veteraan Esther van Dijk, wiens verhaal centraal staat in dit werk binnen het project Helmen Vol Verhalen.

Tijdens haar uitzending in Bosnië kwam Esther in contact met een lokale man die aan de poort van het kamp verscheen. Ze dacht dat hij een trui wilde verkopen, maar toen hij terugkwam, had hij een vuilniszak bij zich met daarin het hart van een babybeertje. Hij had het dier geslacht omdat hij dacht dat hij daarvoor toestemming had gekregen van Esther, die hem verkeerd had begrepen. De man wilde de vacht van het beertje verkopen. 

Lees het uitgebreide verhaal van Esther en Serge van Dijk over hun missie hier.
​
In het kunstwerk van Ziëck is dit beertje verwerkt als een visueel en emotioneel ankerpunt. Het staat symbool voor de onschuld die verloren gaat in conflictgebieden. De morele verwarring die kan ontstaan tijdens missies maar ook de dieper gelaagde impact van miscommunicatie in een omgeving waar taal, cultuur en trauma door elkaar lopen.

Emotionele gevolgen
Esther heeft later aangegeven dat deze gebeurtenis haar diep raakte, niet zozeer door het incident zelf, maar door het gebrek aan steun en nazorg na haar missie. Het beertje is dus niet alleen een herinnering aan dat moment, maar ook aan de bredere emotionele gevolgen van uitzendingen.

Esther "​Toen kunstenaar Albert Ziëck het idee opperde om het beertje uit zijn kunstwerk als tattoo op mijn arm te zetten, voelde het meteen juist. Wonderlijk hoe sommige dingen samen vallen, ik speelde zelf al met dat idee toen hij het voorstelde. Behalve kunstenaar is Albert namelijk ook tattoo-artiest. En zo werd het beertje een paar weken geleden vereeuwigd op mijn huid."

Het beertje, afkomstig uit het werk Verlangen naar Vrijheid
"Tijdens mijn missie in Bosnië ontmoette ik een lokale man bij de poort van ons kamp. Ik dacht dat hij iets wilde verkopen, zoals vaker gebeurde, dus ik gaf hem toestemming om terug te komen met zijn spullen. Wat hij vervolgens bracht was een vuilniszak met het hart van een babybeertje. Hij had het dier geslacht, denkend dat hij daarvoor toestemming had gekregen. Zijn intentie was om de vacht te verkopen."

​"Die aangrijpende gebeurtenis heeft diepe indruk op me gemaakt. Het beertje in het kunstwerk werd voor mij een visueel én emotioneel anker — een krachtig symbool voor de verwarring, het misverstaan en het verdriet. Nu draag ik dat symbool met me mee. Niet alleen als herinnering, maar als een tastbaar deel van mijn verhaal. Een eerbetoon aan wat ik heb meegemaakt en een teken van hoe kunst verbinding en verwerking mogelijk maakt." 

"Ik werk bij de Koninklijke marechaussee en heb in mijn tijd daar dingen meegemaakt die me niet in de koude kleren zijn gaan zitten", vertelt veteraan Niek Vermeij. "Ik ben meegezogen in het project 'Helmen vol verhalen' en nu staat dit kunstwerk hier, erg indrukwekkend."

In Coevorden is in het kasteel van Coevorden een kunstwerk onthuld voor de 33-jarige veteraan Niek Vermeij uit Coevorden. Dat gebeurde in het kader van de expositie 'Helmen vol verhalen', een project dat jonge veteranen een gezicht wil geven.

Impact van vredesmissies
In het project zijn veteranen gekoppeld aan 22 kunstenaars uit heel Nederland. Het idee is dat zij samen de impact van veertig jaar vredesmissies tot leven brengen in beeldende kunst.
Naast dat de expositie jonge veteranen een gezicht geeft, moet de kunstwerken er ook voor zorgen dat de bezoekers gaan nadenken over de rol van de militair en hun achterban.

Veteraan Vermeij heeft voor de marechaussee vooral in Nederland gewerkt, maar daar kwam vorig jaar verandering in toen hij voor vier maanden naar Irak ging. Zijn tijd daar was naar eigen zeggen spannend, maar toch zijn het de voorvallen die hij in Nederland meemaakte, die hem vandaag nog het meeste raken.

"Ik was bij auto-ongelukken met letsel, maar ook bij pogingen tot zelfmoord. Onder andere waarbij iemand zichzelf in zijn buik prikte met een mes. Die wil je dan helpen. Je rugzakje raakt vol", vertelt hij hierover op de website van 'Helmen vol verhalen'.

Erkenning
Vermeij is dan ook erg blij met de expositie en met het kunstwerk. "Ik zie dit als een stukje erkenning voor de veteraan, maar ook voor elke hulpverlener die op dit moment nog dagelijks op straat bezig is."

'Door hen kunnen wij hier staan en doen en denken wat we willen'
Elvira Min

Interessante speurtocht
"Ik zei meteen ja toen ik gevraagd werd om dit kunstwerk te maken", vertelt de maker van het kunstwerk, Elvira Min. "Het is een interessante speurtocht: hoe ga je het gevoel van een veteraan omzetten om te laten zien dat achter elke militair een mens zit die vanuit het rechtvaardigheidsgevoel doet wat hij doet." Min vindt de expositie dan ook erg belangrijk. "Door hen kunnen wij hier staan en doen en denken wat we willen."
​
Bureau van de Burgemeester
Na een kort verblijf in het kasteel van Coevorden, gaat het kunstwerk op reis. Eerst komt het een poosje op het bureau van de burgemeester Renze Bergsma te staan, daarna vertrekt het helemaal naar het gouvernement aan de Maas in Limburg. Hier is het kunstwerk, samen met vele anderen, nog te bewonderen tot augustus 2025.
​

Het Gouvernement aan de Maas opent deze zomer zijn deuren voor gratis rondleidingen. Bezoekers kunnen het provinciehuis, de expositie over het Verdrag van Maastricht en een tijdelijke tentoonstelling bekijken.
De rondleidingen vinden plaats op woensdag, 6 augustus en 13 augustus. Tijdens de rondleiding krijgen deelnemers een kijkje in het provinciehuis en de geschiedenis van het Verdrag van Maastricht.
Daarnaast is de tijdelijke tentoonstelling ‘Helmen vol Verhalen’ te zien. Dit project is opgezet door Amy van Son en 22 kunstenaars. Samen hebben zij verhalen van Nederlandse veteranen vastgelegd.
Belangstellenden kunnen zich online gratis aanmelden.

.Door Vera Moison Omroep Gelderland Lees het hele artikel op Omroep Gelderland

APELDOORN - Niet elke Gelderse gemeente weet precies hoe je zorg en ondersteuning biedt aan veteranen. De zorgplicht komt dan onder druk te staan en is soms nog te afhankelijk van ervaringen van politici. Vanuit de Verenigde Nederlandse Gemeenten (VNG) is er nu een deelbaar document gemaakt om gemeenten met praktische adviezen te helpen. Gedeputeerde Peter Drenth erkent dat: "Er mag meer naar een oud-militair omgekeken worden, dan nu het geval is."
De handreiking is een gezamenlijk initiatief van het Nederlands Veteraneninstituut (NLVi) en de VNG. Landelijk is er op tal van plekken aandacht gevraagd voor de zorgplicht van een veteraan en zijn of haar familie via een reizend kunstproject: 'Helmen vol verhalen'. Zo kon je in de SSP Hal bij DRU Industriepark in Ulft via kunstobjecten met militaire helmen als bezoeker het verhaal van verschillende militairen én veteranen beleven.
​
Bekijk het verhaal van veteraan Amy en haar rond reizende tentoonstelling en deelnemende kunstenaars op omroep Gelderland

​Als militair heb je een bijzondere status omdat je je leven tijdens missies op het spel zet, voor het landsbelang. In de Veteranenwet staat dat het Rijk, Defensie en óók gemeenten verantwoordelijk zijn voor de zorgplicht van veteranen.'Geef kind vrij, bij terugkomst ouder van missie'

"Wat er niet goed gaat rond de zorg van oud-militairen is dat de kennis niet altijd aanwezig is bij gemeenten," merkt Stefan Hop woordvoerder namens de Bond van Defensiepersoneel (ACOM). Ook gedeputeerde Drenth ziet dat zo en hoopt op verandering: "Veel gemeenten zijn zich er niet bewust van, welke rol ze hebben bij de uitvoering van de Veteranenwet. Breed in Nederland vind ik dat we meer stil mogen staan bij de mensen die voor vrede en veiligheid, gegeven hebben wat ze konden geven. Daar mogen we iets zorgvuldiger mee omspringen."

​Als militair heb je een bijzondere status omdat je je leven tijdens missies op het spel zet, voor het landsbelang. In de Veteranenwet staat dat het Rijk, Defensie en óók gemeenten verantwoordelijk zijn voor de zorgplicht van veteranen.'Geef kind vrij, bij terugkomst ouder van missie'

"Wat er niet goed gaat rond de zorg van oud-militairen is dat de kennis niet altijd aanwezig is bij gemeenten," merkt Stefan Hop woordvoerder namens de Bond van Defensiepersoneel (ACOM). Ook gedeputeerde Drenth ziet dat zo en hoopt op verandering: "Veel gemeenten zijn zich er niet bewust van, welke rol ze hebben bij de uitvoering van de Veteranenwet. Breed in Nederland vind ik dat we meer stil mogen staan bij de mensen die voor vrede en veiligheid, gegeven hebben wat ze konden geven. Daar mogen we iets zorgvuldiger mee omspringen."

"Kennis delen is van belang," legt Hop namens de ACOM uit: "De oplossing is dat de Verenigde Nederlandse Gemeenten (VNG) ook echt druk gaat uitoefenen op gemeenten om op de hoogte te zijn van de regels rond veteranenzorg."

Er is al één simpel voorbeeld om aan te pakken: "Regel vrij voor een kind, om zo zijn of haar militaire ouder te verwelkomen bij terugkomst van een missie. Denk dan ook aan aangepaste vakanties." Hop geeft aan dat er ernstigere zaken kunnen spelen: "Regelgeving rondom ziekte of gewond of invalide raken tijdens een missie. Verder zou er ook aandacht moeten komen voor spanningen die er thuis kunnen zijn. Dan is hulp ook van belang voor een oud-militair en zijn naasten."

"In vrijheid kan jij 'n hamburger naar binnen drukken"

Veteraan Amy van Son en mede-initiatiefnemer van 'Helmen vol verhalen' wil met haar tentoonstelling informatie delen. Ze legt uit dat een militair bijvoorbeeld onterecht gekort wordt op zijn of haar pensioen -en of bijstandsuitkering door onwetendheid met betrekking tot de uitvoering van wet -en regelgeving. "Dit wil je voorkomen dat een militair onterecht minder geld krijgt en dus gekort wordt, omdat kennis ontbreekt." Ze voegt toe: "Je moet niet vergeten dat jij nu in alle vrijheid een hamburger naar binnen kan drukken. Daarvoor zijn militairen in actie geweest."

Vast aanspreekpunt bij gemeente voor veteranen

Er is ook al een oplossing gepresenteerd om de informatie achterstand rond de Veteranenwet op te lossen. Zo is er een handreiking, een document vol 'tips and tricks' overhandigd aan de koepelorganisatie van gemeenten (VNG). Ton Heerts, bestuurder bij VNG nam de eerste druk in ontvangst.
Lees verder op Omroep Gelderland