Door Binnert Jan Glastra Leids Dagblad

LEIDEN De tentoonstelling ‘Helmen vol verhalen’ is volgend jaar waarschijnlijk in Leiden te zien.

CDA-duoraadslid Annelies van Vark stelde donderdag tijdens een raadscommissie voor om het reizende kunstproject waarin ‘jonge’ veteranen gekoppeld worden aan kunstenaars, volgend jaar naar Leiden te halen. Daarvoor kreeg zij de handen direct voor op elkaar.
​
Met de tentoonstelling vertellen de veteranen over het belang van hun vredesmissies en de impact ervan op militairen. Verhalen die volgens Van Vark zeker in 2025, tachtig jaar na de oorlog, graag naar het stadhuis zou brengen. Daar komen geregeld scholen op bezoek, wat de expositie nog extra impact zou geven.

Begrip
Veteraan Amy van Son is de drijvende kracht achter het project dat in 2020 van start ging. Zij schreef ook een boek met de titel Helmen vol verhalen. ‘In vroeger tijden rukte het hele dorp uit om haar krijgers binnen te halen na een veldslag’, stelde zij eerder dit jaar bij de presentatie daarvan in Arnhem. ‘Dat kun je je nu niet meer voorstellen, zeker niet als het ‘jonge’ veteranen betreft. Om weer meer begrip en erkenning voor veteranen te krijgen, moeten burgers weten wat het betekent om naar een oorlog gestuurd te worden.’

Zaterdag 15 juni kwamen ruim 100 personen bij elkaar op de jaarlijkse Westlandse veteranendag. Bij dit evenement brengen we onze waardering en steun tot uiting aan degenen die zich hebben ingezet voor vrede en de offers die zij daarvoor hebben gebracht. Burgemeester Bouke Arends startte de dag met een toespraak. Daarna waren er rondleidingen in de ’s-Gravenzandse bunkers en werden de veteranen naar de noodbestuurderspost op de Oudelandstraat gebracht. Tijdens de lunch in het restaurant van de Intratuin was er de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten en ervaringen te delen.

​Over twee weken, op zaterdag 29 juni, is de Nederlandse veteranendag in Den Haag.
De foto's van de Westlandse veteranendag kunt u bekijken in dit album.

Tentoonstelling Helmen vol Verhalen
Meer verhalen over veteranen? Tot en met 15 juli is de tentoonstelling Helmen vol Verhalen te zien in het gemeentehuis aan de Verdilaan. Helmen vol Verhalen is een fototentoonstelling waarin jonge veteranen gekoppeld worden aan kunstenaars. Het persoonlijke missieverhaal van de veteraan staat centraal.

Het diorama brengt een unieke plek in Zuid-Libanon tot leven, een plek die voor Rianne van grote persoonlijke betekenis is. "Deze plek betekent heel veel voor mij. In 1982 was ik een van de VN-militairen die hier gelegerd was", vertelt zij. Wij brachten destijds veiligheid en hulp aan vluchtelingen uit grotere steden, zoals Beiroet en Tyrus."
​
"Je zit toch in een spanningsgebied. Het is nooit genieten. Je bent altijd alert. De kogels hoorde je regelmatig fluiten. Je slaapt met je geladen wapen naast je. Je leeft met de middelen die je hebt en die waren heel beperkt. Mijn oude leven, in Loosduinen, was bij terugkomst nooit meer hetzelfde. Ik kon helemaal niet aarden."

Diorama
​Het idee om een diorama van haar post in Zuid-Libanon te maken, ontstond in Nederland. Rianne's project begon klein, maar groeide uit tot een gedetailleerde reconstructie. "Ik ben al vijf jaar aan het bouwen." Het diorama is dan ook tot in de kleinste details nagebouwd, van sigaretten en vieze boekjes tot bomen en stenen.

"Deze miniatuur-versie van de post brengt mij iedere dag even terug naar 1982", zegt Rianne. "Als ik 's ochtends beneden kom, dan doe ik als eerste het licht in de vitrinekast aan. Ik kijk altijd heel eventjes, en droom dan even weg. Daarna zet ik het koffiezetapparaat aan. En bedenk ik wat ik die dag ga aanpakken. Vandaag ben ik bijvoorbeeld bezig met helmgras, dat tegen de heuvel moet komen."

Terugkeer naar Zuid-Libanon
Sinds 1982 zijn er vele jaren verstreken, maar Rianne heeft altijd de wens gehad om terug te keren. Die wens werd vorig jaar werkelijkheid. Dankzij een bijdrage van haar schoonmoeder kon zij met Stichting Veteranen voor Libanon terugreizen en de exacte plekken bezoeken waar zij destijds gelegerd was. "Ik heb ook wat materiaal mee kunnen nemen van de echte grond, en dat is weer verwerkt in mijn diorama."
De tentoonstelling in het gemeentehuis van Westland biedt bezoekers een levendige herinnering aan een intense periode uit Rianne's leven en dat van vele andere veteranen. De tentoonstelling is tot 17 juli te bewonderen.

Kater
4 april 2024 Martin Reijmerink
​Dit jaar is een overgangsjaar naar 2025, het jaar waarin 80 jaar Vrijheid wordt gevierd. Samen met andere organisaties in Nieuwegein wordt een bijzonder programma voorbereid waarin iedere inwoner wordt betrokken, oud en jong.

De organisatie 4 en 5 mei Nieuwegein: ‘We slaan een brug tussen het verleden (2e Wereldoorlog) en de dag van vandaag. We dragen het belang van Herdenken en Vieren over naar volgende generaties. Het wordt bijzonder!’ In 2024 zijn er naast 4 en 5 mei gedurende het jaar nog andere activiteiten.

Katern
Home > Nieuws & WijknieuwsComité 4 en 5 mei in Nieuwegein presenteert het programma voor 20244 april 2024 Martin ReijmerinkDit jaar is een overgangsjaar naar 2025, het jaar waarin 80 jaar Vrijheid wordt gevierd. Samen met andere organisaties in Nieuwegein wordt een bijzonder programma voorbereid waarin iedere inwoner wordt betrokken, oud en jong. De organisatie 4 en 5 mei Nieuwegein: ‘We slaan een brug tussen het verleden (2e Wereldoorlog) en de dag van vandaag. We dragen het belang van Herdenken en Vieren over naar volgende generaties. Het wordt bijzonder!’ In 2024 zijn er naast 4 en 5 mei gedurende het jaar nog andere activiteiten.

Herdenken op 4 mei
De 4 mei-herdenking start om 19.00 uur in De Bazuin. (zaal open om 18.30 uur). Dit jaar staan het verhaal van het incident in Jutphaas en het verzet in oorlogstijd centraal. De bijeenkomst is vrij toegankelijk. Nadat de bijeenkomst is afgesloten verplaatst men zich d.m.v. een stille tocht naar het oorlogsmonument aan de Nedereindseweg.

Hier zal de herdenking worden voortgezet met de 2 minuten stilte, enkele speeches en gedichten en het leggen van kransen en bloemen. De Batenbouwers zorgen voor de muzikale omlijsting. Wilt u als organisatie een krans leggen, meldt u dat dan via [email protected].

Vieren op 5 mei
Op 5 mei is er een Vrijheidsmaaltijd in theater De Kom voor zo’n 120 genodigde. Tijdens de maaltijd wordt er met elkaar over de betekenis van vrijheid gesproken en is er veel ruimte voor persoonlijke levensverhalen. Daarnaast is er een zangeres en muziek om het geheel feestelijk aan te kleden.

Aandacht voor veteranen
In Nieuwegein zal op woensdag 26 juni een Veteranenavond worden georganiseerd. Tijdens deze avond is er aandacht voor het Veteranen Search Team (VST) en gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan. Op 6 november vindt de jaarlijkse veteranen bijeenkomst in samenwerking met de gemeente plaats. Dit jaar wordt de connectie gezocht tussen jong en oud. ‘Samen met het Veiligheid & Defensie College – ROC midden halen we de foto expositie “Helmen vol verhalen” naar Nieuwegein.’

De Indië-herdenking op 15 augustus
De traditionele Indië-herdenking is op 15 augustus bij het oorlogsmonument aan de Nedereindseweg. Het programma wordt samen met o.a. Pelita gemaakt. Ook dit jaar is er natuurlijk weer de mogelijkheid om kransen en bloemen te leggen.

Lezingen
Dit jaar zijn twee lezingen gepland. Op 3 mei spreekt Ad van Liempt in de bibliotheek over zijn boek ‘Hier is het gebeurd.’ Een aantal dagen voor de Indiëherdenking vertelt Aad van der Hoeven over zijn jeugd in Indië en Nederland, waarover hij een boek heeft geschreven met de titel ‘Van Garoet naar Uithoorn.’

​

Op 29 maart was er aan de Rijksweg Oost 113 in Sappemeer weer een veteranencafé. Maar deze keer niet een gewone: projectleider Amy van Son, kunstenaar Roxanne Monsanto en Commandant Mariniers Opleidingscentrum Stefan Mastenbroek waren aanwezig met hun presentatie over de expositie en het boek ‘Helmen vol Verhalen’.
​
​Helmen Vol Verhalen is een kunstproject waarin ‘jonge’ veteranen gekoppeld worden aan kunstenaars. Het persoonlijke missieverhaal van de veteraan vormt de inspiratiebron voor een kunstwerk met verbeeldingskracht. Het boek en expositie gaat vooral over kameraadschap. Dat is het kwadraat van vriendschap. Militairen laten elkaar niet in de steek, laten niemand achter. Ook als kameraden gewond raken of sneuvelen. En zelfs na de dood verdwijnt die band niet. Projectleider Amy van Son bracht daarom 22 ‘jonge’ veteranen, thuisfront en 22 kunstenaars bij elkaar voor een wezenlijke ontmoeting. Hun gezamenlijke missie is het zichtbaar maken van de relevantie van Nederlandse vredesmissies en de impact daarvan op de deelnemende militairen.

Steile bergen, grote rotsblokken en overal kans op vijandelijk vuur. Het is 2009 en Oege Venema gaat als chauffeur van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie voor de eerste keer mee naar Afghanistan.

Hij rijdt een Bushmaster, een gepantserd voertuig dat hem en zijn collega’s niet alleen naar bermbommen brengt, maar ook veiligheid geeft.

‘Als het donker werd, parkeerden wij twee Bushmasters in een hoek van 45 graden’, zegt de Fries Venema. ‘Die boden zo de ruimte tussen de voertuigen aan twee kanten beschutting.

Daar konden wij tijdens de meerdaagse expedities betrekkelijk rustig slapen.’ Hij omschrijft de Bushmaster soms als ‘een beetje thuis’, soms ook als ‘een veilige haven’.

Actie en spanning
Venema meldt zich in 2006 bij het leger. Dat doet hij niet voor God, een beetje voor het vaderland en heel erg voor het avontuur.

Hij wil actie en spanning, het liefst in Afghanistan. Daar moet ik zijn, weet hij als hij leest over de kogels en granaten die daar rondvliegen. Hij is dan nauwelijks zeventien jaar oud.

Venema heeft haast, hij wil zo snel mogelijk weg van huis. Want daar gaat het van kwaad tot erger. ‘Toen ik een jaar of tien was, pleegde een tante zelfmoord en overleden mijn opa en oma kort na elkaar’, zegt Venema. ‘Sinds die tijd waren er altijd spanningen thuis, vooral tussen mijn vader en mij.’

Dus zoekt hij zijn vertier buitenshuis. Overal waar hij en zijn vrienden komen, is rottigheid: een opstootje hier, vuurwerk daar. En altijd zoeken de vrienden de confrontatie met de jongeren uit het asielzoekerscentrum van Dokkum.

Het keerpunt komt als Venema en zijn vrienden worden opgepakt op verdenking van poging tot brandstichting. ‘Ik was vijftien en kwam ervan af met jeugddetentie’, zegt Venema. ‘Maar mijn vrienden waren ouder en moesten een tijd vastzitten.’ Oege Venema ziet zijn voorland, denkt na en kiest voor de discipline van het leger.

Maar ook daar dreigt het mis te gaan. Tijdens zijn opleiding bij de Luchtmobiele Brigade schiet een touw los, waardoor Venema uit een boom valt en problemen krijgt aan zijn rug en knie. Voor het hoogste niveau komt hij niet meer in aanmerking. Hij schrijft zich in voor de reguliere defensieopleiding en voor allerhande cursussen logistiek.

Vervolgens solliciteert hij naar een functie als chauffeur bij de Explosieven Opruimingsdienst Defensie. Hij wordt aangenomen en mag toch mee naar Afghanistan.

Venema ontwikkelt zich daar tot een specialist van de Bushmaster. Als hij grip moet houden op steile hellingen, laat hij lucht uit de banden lopen. Of laat hij de motor in een te lage versnelling ‘flink janken’.

Zo komt Venema de meeste heuvels goed over met zijn Bushmaster. Maar niet al zijn collega’s kennen de trucjes. ‘Vooral de nieuwelingen hadden daar soms problemen mee’, zegt Venema. ‘Natuurlijk konden die rekenen op mijn hulp.’ Soms geeft hij ze aanwijzingen, soms werkt het goede voorbeeld beter.

De zeldzame dagen op de compound besteedt hij aan onderhoud. Als het erop aankomt, moet zijn Bushmaster klaar zijn voor actie. Hij peilt de olie, checkt de banden en vervangt onderdelen die daar naar zijn idee aan toe zijn.

Ook maakt hij het pantservoertuig glimmend schoon, zowel vanbuiten als vanbinnen. ‘De Bushmaster was mijn trots, daar wilde ik goed voor zorgen.’

Lees het volledige artikel: https://fd.nl/samenleving/1508569/toen-de-kogels-nu-de-kunst

Toen de kogels, nu de kunst
Door Frits Conijn 
​Een groep kunstenaars verwerkt met het project Helmen Vol Verhalen in kunstwerken de ervaringen van veteranen. Voor burgers worden die zo beter te begrijpen, voor de militairen beter te verwerken. Drie oud-militairen die meededen over hun tijd bij Defensie. 

29 november 2023 02:00 - 05:00 We naderen 80 jaar vrijheid. In de afgelopen veertig jaar hebben Nederlandse militairen bij gedragen aan meerdere VN-vredesmissies. Wat hebben de veteranen daar meegemaakt? Wat betekende de deelname voor het thuisfront?
En hoe was de terugkeer in eigen land? Vannacht is Amy van Son te gast. Zij is initiatiefnemer van het project ‘Helmen vol Verhalen’, waarin ze veteranen en kunstenaars aan elkaar koppelt om woorden te geven aan de verhalen van hun missies. Presentatie: Elodie Harreman Luister het radio item hier terug: https://bit.ly/DeNachtVanHelmenVolVerhalen

Je kunt deze aflevering ook terug luisteren via Spotify. 

Door Inge Jacobs suppoost bij Helmen Vol Verhalen in Arnhem en host voor de Airborne veteranen

Nu we aan de vooravond van onze 79e Market Garden herdenking in Oosterbeek en Arnhem staan, wil ik toch even reflecteren op wat ik de laatste maand heb beleefd en hoe het is gekomen dat ik de hele dagen de mooiste dingen beleef.


Op x moment viel mijn oog op een oproep van Amy van Son, om vrijwillig suppoost te worden bij de door haar georganiseerde expositie "Helmen voor Verhalen", in de Witte Kapel op Schaarsbergen. Het ging om kunst voor en door veteranen.

Het moest zo zijn dat ik me hiervoor zou aanmelden, want mijn achterban dient nu of is veteraan en vooral van Engelse afkomst en nu wilde ik me ook eens inzetten voor Nederlandse veteranen.
Voor een eerste kennismaking en een rondje kunst verkennen ben ik naar Schaarsbergen getrokken, om vervolgens midden in een lunch te vallen van suppoosten met Amy, uit Assen.
Een gezellig stel mannen, veteranen, die met de "onwetenden" uit het Ernhemse, langs de kunstwerken zijn getrokken. Het enthousiasme van deze mannen was zo aanstekelijk, dat ik verkocht was natuurlijk.

Eigenlijk heb je dan nog niet zo door dan het samenstellen van zo'n gebeuren nogal wat voeten in de aarde heeft en je daar niet de eerste de beste op los kunt laten. Amy wel, die kun je er op loslaten! Wat een dijk van een mens is dat! Zo integer en een waanzinnig goede verbinder, met jarenlange ervaring in dit veld en veteraan. Zonder veel woorden zet ze mensen in, die "ohne weiteres" dat doen wat ze kunnen. Onvoorstelbaar.

Militairen, kunstenaars, een zangeres, een dominee, mediamensen, journalisten, schrijvers, stand up comedians, tatoeëerders, you name it, zij brengt ze bij elkaar en runs the show! Zo knap. Ik heb Amy leren kennen als een integer mens, die letterlijk de kunst verstaat mensen te verbinden, zelfs te matchen. Ze is positief in alles wat ze doet en neemt geen blad voor de mond en is absoluut niet van het veren in de kont steken. Ze is ondernemend, creatief en deinst nergens voor terug. Ik vind haar een baas van een mens. Ze draagt over waar het in het leven om gaat en ook volgens mij gaat dat voor het grootste deel uit de arm om elkaar heen slaan. En dat doen we. Gewoon omdat we staan te janken bij de verhalen, of we een veteraan die er alleen voorstaat proberen te ondersteunen, of een familielid van een militair die er niet meer uit komt even omhelzen. Het gebeurt en dat is hartstikke goed.

De expositie bestaat uit kunstwerken die gemaakt door kunstenaars die gesproken hebben met veteranen die op missie zijn geweest. Voor niet militairen is het moeilijk zich een beeld te vormen van het leven van mannen en vrouwen die zich voor langere tijd hebben geconformeerd aan een missie in een ver land waar dingen gebeuren waar de honden geen brood van lusten. Ik ga geen opsomming van gebeurtenissen geven, maar neem maar van mij aan dat geen van hun maar zeker niet wijzelf, dit hadden willen meemaken.

Mij raakt het dat er niet altijd zo leuk met onze militairen word omgesprongen, dat er nogal makkelijk word gedaan over het uitvoeren van hun job, of er zelfs op worden afgerekend. Ik denk dat de expositie nogal wat ogen heeft geopend en dat is goed. Komen ze thuis, of niet, dat is altijd de vraag.
Ze hebben een thuisfront, familie en vrienden en natuurlijk hun legermaatjes, waarvan ze hopen dat die klaar staan om ze te ontvangen en te ondersteunen. Toch gaat het niet altijd zo, on the way gebeuren dingen die niemand van te voren voorzien kan. Ik mag en kan de verhalen hier niet herhalen en de werken niet verder uitleggen, die moeten jullie eerste hand zelf komen zien en lezen. Maar indrukken in een vat te gieten zodat men begrijpt wat er in het hoofd van iemand die op missie is geweest omgaat, is vreselijk knap. Toch is het kunstenaars gelukt dat te doen en de werken zijn te zien in de Witte Kapel op Schaarsbergen.

ARNHEM - Aangrijpende verhalen en ingrijpende gebeurtenissen vangen in kunst. Wie wil zien hoe dat uitpakt, moet naar de indrukwekkende expositie ‘Helmen Vol Verhalen’. Die is te zien tot en met 30 september in de Witte Kapel in Schaarsbergen. De verhalen zijn verteld door ‘jonge’ veteranen. 
Door Vincent Bos 

Kunstenaar Anook Cléonne heeft het levensverhaal van veteraan Edwin de Wolf vastgelegd in een metersgrote tekening. Niet door hem te portretteren maar juist door zijn gevoel, emoties, ervaringen en veerkracht te tonen. Het is een imposant werk geworden. 
​
De Wolf verloor zijn linkerbeen toen hij op missie in Srebrenica op een mijn stapte. Het was zijn eerste uitzending. Een heftige gebeurtenis. “De militairen zeggen altijd ‘als je het niet gezien hebt, weet je niet waarover je praat’. Ik was nieuwsgierig naar zijn verhaal. We zijn gedurende het project niet opgehouden met praten. Allerlei vragen komen in je op. Hoe vind je jezelf weer na zo’n ervaring? Hij zei me dat hij een heler mens is geworden”, zegt Cléonne. 

Het project brengt twee werelden bij elkaar. Die van de militair en de kunstenaar. Zij wilde iets wat onzichtbaar is, zichtbaar maken. “Edwin komt uit een militaire familie. Door het incident viel hij als het ware van de kaart af. Dan begint het proces hoe hij zich heeft kunnen herpakken. Het zijn verhalen die bijblijven.” 

Grond weggeslagen
De kunstenaar zegt dat de militair door het ongeluk ‘uit de tijd’ gevallen is. Daarom heeft ze een klok in haar tekening verwerkt. “Ik heb willen uitdrukken dat de veteraan na zo’n gebeurtenis het gevoel heeft dat de grond onder hem is weggeslagen. Bewust heb ik geen militair groen gebruikt, maar gekozen voor zachtroze tinten.” 
Het is een van de vele werken van de expositie ‘Helmen Vol Verhalen’. Het project is een idee van Amy van Son uit Arnhem, ook oud-veteraan. Ze was op missie naar Irak en voormalig Joegoslavië. “Als je jong bent en lang op missie gaat, word je persoonlijke ontwikkeling stopgezet. Alles staat in het teken van het werken in een team. Je opereert als team, denkt als team.” Ze sprak veel oud-veteranen, hoorde veel verhalen. Daar wilde ze wat mee doen. Al viel dat nog niet mee. “Militairen praten niet veel, hebben angst om emotioneel te worden. Ik wil met dit project jonge veteranen in hun kracht zetten.”

Steentje bijdragen
Daar werkt Gerrit Dirks (75) uit Ede graag aan mee. “Ik ben zelf veteraan, ben ik 2000 in Kosovo geweest. Geen nare ervaringen meegemaakt. Maar als veteraan wilde ik wel een steentje bijdragen aan de expositie. Daarom ben ik vrijwilliger geworden.” 
De tentoonstelling in de Witte Kapel aan de Koningsweg is Schaarsbergen is tot 30 september van woensdag tot en met zaterdag te bezoeken. Je kunt er terecht tussen 13.00 en 17.00 uur.

ARNHEM – Vanaf deze week tot en met eind september is in de Witte Kapel in Schaarsbergen de expositie ‘Helmen vol Verhalen’ te zien. Nederlandse veteranen vertelden over hun ervaringen tegen kunstenaars. De kunstenaars verbeeldden die verhalen in 22 kunstwerken.
(Door: Patrick Arink)

In de afgelopen veertig jaar hebben Nederlandse soldaten bijgedragen in meerdere VN-vredesmissies. Wat hebben de militairen daar meegemaakt? Wat betekende de deelname voor het thuisfront? En hoe was de terugkeer in eigen land?

Die vragen vormde gedachte achter de reizende expositie ‘Helmen vol verhalen’ van de Arnhemse veteraan Amy van Son. Van Son koppelde 22 veteranen aan 22 kunstenaars. De persoonlijke verhalen van de veteranen over hun ervaringen inspireerden de kunstenaars tot een serie indrukwekkende kunstwerken.
​
Van Son: “Het is belangrijk dat deze verhalen verteld worden. Door met de hulp van kunstenaars de verhalen van veteranen boven water te halen, wordt hun geschiedenis zichtbaar voor iedereen. De universele taal van kunst slaat als het ware een brug tussen de militaire wereld en de burgermaatschappij.”

​Word jij vrijwilliger bij Helmen Vol Verhalen?
Stichting Helmen Vol Verhalen
Mijn naam is Amy van Son projectleider van Helmen Vol Verhalen, een reizende expositie met 25 kunstwerken gebaseerd op de persoonlijke missieverhalen van jong veteranen gemaakt door kunstenaars. Sinds mei '22 reizen we door Nederland en in de maanden augustus en september landen we in de 'witte kapel' t.o. de oranje kazerne in Schaarsbergen. We zijn een interactieve expositie op zoek naar verbinding en uitwisseling tussen veteranen en burgers. Voor 2e helft augustus en september zijn we op zoek naar vrijwillige suppoosten, zowel (oud)militairen als burgers en willen graag meer vertellen daar over en een oproep doen.
​
Om een beetje meer 'beeld' te krijgen zie de bijlage waarin we geland zijn in Assen.
Dit willen we ook in Arnhem bewerkstelligen.
Kijk ook op de website helmenvolverhalen.nl en ons gelijknamige YouTube kanaal.
Met verhalende en kunstige groet!
Lijkt het je leuk als vrijwilliger of (oud)militair mee te werken aan Helmen Vol Verhalen in Schaarsbergen? Reageer dan hier!

SCHAARSBERGEN - In de Witte Kapel in Schaarsbergen is van 18 augustus t/m 30 september van woensdag t/m zaterdag de expositie ‘Helmen Vol Verhalen’: te zien. Veertig jaar missies in kunst verbeeld. Wil jij je inzetten als vrijwillige suppoost? #meeopmissie Bron Arnhemse Koerier 

SCHAARSBERGEN - In de Witte Kapel in Schaarsbergen is van 18 augustus t/m 30 september van woensdag t/m zaterdag de expositie ‘Helmen Vol Verhalen’: te zien. Veertig jaar missies in kunst verbeeld. Wil jij je inzetten als vrijwillige suppoost?  

Als gastheer/gastvrouw ben je samen met een collega tussen 13.00 en 17.00 uur aanwezig in de Witte Kapel in Schaarsbergen om bezoekers te ontvangen en vragen te beantwoorden. Je beheert ook de museumwinkel en schenkt een kopje koffie/thee/limonade indien gewenst. In de zes weken dat de expo te bezoeken is, vindt een aantal events plaats. Je kunt zelf aangeven of en wanneer je kunt meedraaien.

“Wat bieden wij? Je krijgt informatie en een instructie van suppoosten die eerder de expositie hebben bezet. Een hele fijne tijd in de Witte Kapel waar tegenovergestelde werelden bij elkaar komen.

Wat vragen wij? Natuurlijk vriendelijk en open om mensen te ontvangen. Interesse in defensie/veteranen is een pre. Verantwoordelijk voor een opgeruimde kapel en je biedt hulp waar nodig. Bezoekers gaan zelf de expositie in, maar als je mooi kunt en wil vertellen dan waarderen we dat in het bijzonder.”

“Je komt in aanraking met allerlei mensen en vormt een leuk team met de andere suppoosten. Er is een aantal mooie events waar je bij kunt zijn en we geven een vrijwilligersvergoeding.”

​Meer informatie op www.helmenvolverhalen.nl Meer informatie en gelijk aanmelden: https://forms.gle/mh7HDtVCQDdYQ1JSA
Bij interesse neem contact op met Amy van Son tel. 06-28828743 of mail [email protected]
Informatie over andere vrijwilligersvacatures: www.vrijwilligerscentralearnhem.nl

INTERVIEW
 ‘Ik zong Elvis-hits thuis en in de badkamer. Maar om dat nu in de kerk te gaan zingen? Dat durfde ik niet’, vertelt Elvis-fan Fred Omvlee (57), predikant bij de marine.
Rozina Schouten

Als zijn vader overlijdt krijgt Fred een cd met Elvis-muziek cadeau. Terwijl Fred de muziek luistert, valt hij in slaap. Hij ziet zijn vader en Elvis voor zich die hem de muziek overhandigen. Fred zijn stem slaat over, bewogen vertelt hij: ‘Mijn vader was helemaal niet van de muziek, maar ik ervaarde deze droom als een boodschap van mijn vader.’ 

Fred gaat laagdrempelige ‘Elvis-kerkdiensten’ organiseren, die inmiddels een grote hit zijn. Zingen voorin de kerk was in het begin nog een stapje te ver voor hem. Totdat er een uitnodiging uit Indonesië op de deurmat valt. 
​
‘Ik werd gevraagd om te zingen tijdens een festival bij een Indonesische Elvis-fanclub. Er zat een vliegticket bij. Ik dacht: Als het vals is dan hoort niemand daar wat van, de mensen uit Nederland zijn ver weg.’ 

Na het optreden stapt Fred opgelucht het podium af; het was een succes. Sindsdien brengt Fred met zijn vertolking de muziek van Elvis weer terug in de kerk. ‘Dit is het mooiste wat ik kan doen, Elvis’ gospels zingen in de kerk.’

De zingende 'Elvis Domineer' Fred Omvlee is op vrijdag 8 september te zien en te horen in de Witte Kapel in Schaarsbergen met een speciale Elvis dienst. Inloop 15.30 uur, de dienst begint om 16.00 uur. Tickets via de ticketshop vind je hier. 

Geschreven door Tian van der Snee
25 juli 2023 

​ARNHEM - De persoonlijke verhalen van veteranen en creativiteit van kunstenaars hebben geleid tot kunstwerken die te zien zijn in de expositie ‘Helmen Vol Verhalen’. Deze is in augustus te zien in de Witte Kapel in Schaarsbergen. Amy van Son, projectcoördinator én veteraan, weet als geen ander hoe het is om terug te keren naar de normale maatschappij als ex-marine vrouw: “Ik mis de verbondenheid en kameraadschap die ik voelde tijdens mijn tijd bij defensie.”
​
Het leven op een schip is net zoals in een klein dorp, weet de Arnhemse Van Son. "Je zit een half jaar lang op een boot met honderdvijftig andere mensen en dan moet je het met elkaar zien te doen." Die verbondenheid, kameraadschap en het vertrouwen in elkaar zijn haar altijd bijgebleven.

Of bekijk de video op YouTube

​Wereld rondreizen
Van Son werkte vier jaar bij de Koninklijke Marine als telegrafiste en seiner. Inmiddels gaat het communiceren via satellieten, maar toendertijd met lichtmorse en codes. In die vier jaar reisde ze de hele wereld rond. "We voeren voor Joegoslavië en Irak. Maar ik ben ook in Amerika, IJsland en andere delen van Europa geweest", vertelt Van Son. Toen de Balkanoorlog uitbrak moesten ze naar dat gebied om de weg vrij te maken voor de koopvaardij. Als er geen conflicten waren, oefenden zij voor het geval er iets zou gebeuren.

Terugkeren naar de maatschappij
Toen Van Son terugkeerde van het water, was het voor haar wennen om weer tussen de ‘normale’ mensen te zijn. Ze was gewend om met een militaristische blik naar dingen te kijken en te praten in opdrachten. "Voor mij was het normaal dat mensen eerst hun taak uitvoerden en daarna pas rusten. Zo gaat dat niet in de burgermaatschappij." Zelfs vijftien jaar na haar tijd als marine vrouw, droomde ze nog dat ze aan het varen was. "Als ik wakker werd, wilde ik mijn werkpak aantrekken en op post gaan", vertelt ze.

‘Verhalen die verteld moeten worden’
Met het verlangen naar kameraadschap en verbondenheid, dat ze niet kon vinden in de normale maatschappij, is ze kunstprojecten gestart. ‘Helmen Vol Verhalen’ is een van die projecten. In deze expositie worden de verhalen van veteranen verteld in de vorm van kunstwerken. "Het is nodig om bepaalde verhalen naar de oppervlakte te brengen", legt Van Son uit. "Helmen Vol Verhalen focust zich voornamelijk op de jonge veteranen. Vaak denken mensen aan ex-militairen die diende in Tweede Wereldoorlog, terwijl er juist ook veel veteranen zijn die in latere oorlogen gediend hebben." De expositie beslaat veertig jaar Nederlandse missies: "De bezoekers kunnen kennisnemen van de kunstwerken, want de universele taal van de kunst is wat je raakt."
‘Helmen Vol Verhalen’ is vanaf 18 augustus te zien in de Witte Kapel in Schaarsbergen.

Helmen Vol Verhalen is een kunstproject waarin ‘jonge’ veteranen gekoppeld worden aan kunstenaars. Het persoonlijke missieverhaal van de veteraan vormt de inspiratiebron voor een kunstwerk met verbeeldingskracht. Helmen Vol Verhalen bracht ‘jonge’ veteranen, thuisfront en kunstenaars bij elkaar voor een wezenlijke ontmoeting.

Hun gezamenlijke missie werd het zichtbaar maken van de relevantie van Nederlandse vredesmissies en de impact daarvan op de deelnemende militairen en hun thuisfront. Veteranen en hun thuisfront uit iedere provincie en alle defensie onderdelen, missies van libanon tot heden nemen actief deel aan Helmen Vol Verhalen. Sinds 2022 reist de expositie langs verschillende provincies. In juli, augustus en september landt deze indrukwekkende expositie in de Witte Kapel, bij vliegbasis Deelen tegen over de Oranje kazerne waar de expositie publiekelijk toegankelijk is voor iedereen.

Gedurende de expositie zijn verschillende activiteiten gepland, zoals live painting, podcast opnames, documentaires, rondleidingen, lezingen met betrekking tot kunst in oorlogstijd, veteranen en kunstenaars die vertellen over hun proces en boekpresentaties van veteranen. De reizende expositie van Helmen Vol Verhalen is een kunstzinnige, verbindende en verdiepende handreiking naar militairen, veteranen en hun thuisfront, kunstenaars en burgers om met elkaar uit te wisselen en diep te ervaren wat vrijheid betekent en wie daar de prijs voor betalen. Een unieke tentoonstelling met verstrekkende gevolgen voor iedereen die daar kennis van wil en kan nemen.

Deze activiteit is zowel online als offline.

​Bron: https://binnenstadarnhem.nl/evenement/expositie-helmen-vol-verhalen/

Libanonveteraan Rianne heeft een diorama gemaakt van een van haar bemande posten in Libanon. Het is een exacte kopie van deze post geworden waar zij al jaren aan werkt. Het diorama zal te zien zijn in de Plaza Theater Tent op de Nederlandse Veteranendag 2023.

Je kunt niet altijd met mensen praten over wat je hebt meegemaakt, vertelt Rianne. Daarom zet zij zich intensief in voor erkenning en waardering voor veteranen. Zo deelt zij onder andere haar ervaringen bij Living Library en Helmen Vol Verhalen. Zo openhartig als zij is kan je haar dan ook alles vragen over de uitzending naar Libanon. Verder staat Rianne 24 uur per dag paraat voor het Veteranen Search Team, waar zij helpt met het zoeken naar vermiste personen.

Naast dit alles bouwt zij op schaal een van haar bemande posten in Libanon na. Een deel van haar 6 maanden durende uitzending naar Libanon bracht zij in 1982 op deze post (post 7.2) door. Het begon allemaal met een als cadeau gekregen bouwdoos van de IDF M109A2 Pantserhouwitser. Een replica van de pantserhouwitser die door de Israëliërs in 1982 werd ingezet bij de invasie van Libanon. (Een van de eerste colonnes trok over de weg voor post 7.2 voorbij.) Al tijdens het bouwen van dit schaalmodel kwam het idee op om er een klein stukje Libanon omheen te maken, om er een soort diorama van te maken. Dit liep echter zo uit de hand dat het inmiddels een omvang heeft van 100 x 150 centimeter en een exacte kopie is geworden van wat het ooit was. Rianne omschrijft zich hierin als een pietje precies en moet alles tot op de millimeter kloppen. Zo maakt zij nagenoeg alles zelf, tot aan de grassprieten aan toe.

‘Zo werd het diorama niet alleen nog maar van mij, maar van ons allemaal.’Al snel deelde zij haar project op een website die veel aandacht kreeg onder veteranen uit alle hoeken van de wereld. Naast vele foto’s ontving zij ook mooie en aangrijpende verhalen van veteranen die, onder andere, op post 7.2 hebben gediend. Rianne: ‘Ik besefte mij op een gegeven moment dat het bij veteranen veel losmaakte en vond het daarom meer dan logisch om hun verhaal mee te nemen in het diorama. Zo werd het diorama niet alleen nog maar van mij, maar van ons allemaal’.
​
‘Het diorama groeide en groeide in de woonkamer van onze kleine doorzonwoning en door het in drieën te delen, past het net in een vitrinekast. Het was nooit het plan om het tentoon te stellen tot het in 2022 meeging naar een reünie en naar een lezing voor Helmen Vol Verhalen. Hierbij bleek dat het te kwetsbaar was om zonder bescherming op te zetten. Een doneeractie leverde prachtige stofkappen op en met wat slimme aanpassingen past het met militaire precisie net in ons autootje. Al is het diorama nog lang niet klaar, het is vanaf heden beschikbaar om tentoon te stellen.’

‘Ik zie iedere dag wel iets wat ik aan het diorama wil toevoegen.’‘Is het nog niet klaar? Nee, het zal waarschijnlijk nooit helemaal af zijn. Ik zie iedere dag wel iets wat ik aan het diorama wil toevoegen. Zo mogen de schorpioenen, de grote spinnen, de kameleon en andere beestjes niet ontbreken. Maar ook alle psu-kasten zijn bijvoorbeeld ingericht en de schappen in het Libanese winkeltje moeten nog worden gevuld.’
​
Na de reünie en de dag in Assen heeft het diorama in het Atrium van het stadhuis van Den Haag gestaan en staat het nu bij het ministerie van Defensie. Na een korte rustpauze zal het diorama voor iedereen te bewonderen zijn op de Nederandse Veteranendag in de Plaza Theater Tent.
Rianne is onlangs met Stichting Vrienden Voor Libanon terug geweest naar de plek waar ooit post 7.2 stond. Een emotioneel weerzien waar zij ook haar partner kon laten zien waar het diorama haar basis heeft gekregen. Rianne heeft bij deze gelegenheid ook twee kokers met zand en steentjes gevuld om in het diorama te gebruiken.

‘Na de Veteranendag komt het gelukkig weer in onze woonkamer te staan. Al vier jaar kom ik ’s ochtends beneden, doe het licht aan in de vitrinekast en droom even weg bij het diorama. Ik mis het enorm.’

​Bron: https://www.veteranendag.nl/nieuws/het-diorama-van-rianne-is-onderdeel-van-veteranendag-2023/

Openingswoord
​Vijf jaar na de start van het project staan we hier nu met een hele compagnie aan mensen. Veteranen, thuisfront, kunstenaars, locatie houders, sponsoren, partners en krachtbronnen. Vanuit alle windstreken gingen vele van jullie mee op missie door de kunsten. Ook vandaag weer zie ik veteranen, kunstenaars, partners en zelfs ook onze suppoosten die zeven maanden lang de expositie openden en mensen hebben rondgeleid in Assen. Ook vandaag zijn ze hier om met jullie de expositie te bekijken en verhalen te delen.

Bekijk hier de 'aftermovie' van de opening op het Ministerie van Defensie

Voor hen die later met ons mee zijn gaan reizen, een korte terugblik. In 2020 deden we een oproep om mee op missie te gaan, in drie weken tijd meldde zich 75 veteranen en 75 kunstenaars aan. We werden overspoeld door de reacties en toen wist ik helemaal zeker dat inderdaad de hoogste tijd was voor een andere manier van verbinden.

De missie als kapstok
De missie diende al kapstok echter waren de middelen ook zeer beperkt en daardoor ging ik anders naar de missie van 'helmen vol verhalen' kijken. Uit elke provincie een veteraan of thuisfront, vanuit alle defensieonderdelen en van alle rangen en standen en natuurlijk mannen en vrouwen en zo vormde in de maanden daarop volgend een mooi weefgetouw waarbij de verticale lijnen de basis vormde voor de draden die we met elkaar over en weer met elkaar haalden.

Veteranen werden gekoppeld aan kunstenaars of vice versa, met de overdracht van de helm werd het spirituele contract gelegd, met de woorden "nu ben je ervan". Vanaf nu zijn jullie buddies mee op missie door de kunsten. De veteranen boden het vertrouwen, de kunstenaars namen het aan wat niet altijd even makkelijk was. Er was zorg voor elkaar welke voorbij de ‘initiele opdracht’ ging
 
Afstand is nodig om dichterbij te komen
In coronatijd hadden we meet ups met maximaal vier, we namen afstand en kwamen dichterbij. Want afstand is nodig om dichterbij te komen. Je ziet het aan de foto’s van de ontmoeting en ondanks dat de fysieke afstand groot was, bijvoorbeeld Marechaussee Linda Rullens in Italie, kwamen we dichter en dichterbij. Het gesproken woord en de ontmoetingen stolden in foto’s verhalen, video’s maar bovenal kunstwerken, één voor één werden deze onthuld aan de veteranen en thuisfront, nog meer foto’s nog meer verbinding. Mensen en organisaties sloten aan, onderwijs AMFI, HAN, Grafisch Lyceum, de Erasmus Universiteit, we kregen hulp van Matlogco, curatoren van het NMM en natuurlijk de biga groep. Financiële steun vonden we bij het vfonds, cultuurfonds, Karel Doormanfonds, stichting OVA en de provincies Groningen, Limburg, Overijssel, Drenthe, Utrecht en Zuid Holland ook kleinere bijdragen zoals de crowdfund van Roy voor Ton Kelders die weer leidde naar het ReUniForm project.

​Normen en waarden, emotie en ethiek
Omroepv ging grandioos met ons mee op missie met Jelmer en de familie Krist en maakte een driedelige serie over ReUniForm, onze eigen makers en videografen.  We bouwden analoge en audiovisuele bruggen, bruggen van kameraadschap, normen en waarden, emotie en ethiek. Het kwetsbare van het mens zijn met alle meerstemmigheid die een mens eigen is, iedere mens. Burger en militair. Helmen Vol Verhalen wist een brug te slaan tussen veteranen onderling, veteranen en thuisfront en de burgers in de maatschappij, jullie aanwezigheid in dit huis, is daar het bewijs van.
 
De website en alles wat daarbij hoort is opgenomen in de Koninklijke bibliotheek en uitgeverij Koninklijke van Gorcum wil met ons een boek maken met alle verhalen. Vandaag willen we ook nieuwe herinneringen en verhalen maken. Wil je een boodschap achterlaten dan kan dat in ons herinneringsboek of via 'Schrijf eens een kaartje (aan een veteraan)'. Of in de maakplaats in de vorm van een korte podcast met Peter waar ook Pascal Griffioen (DefP) werkt aan een nieuw werk.
 
Schrijver Niels Roelen is op stap met omroepv en stelt je graag een paar vragen in een interview setting. Zoek de suppoosten op uit Assen voor nog meer achtergrond informatie over hun ervaringen en de expositie. Steun ons door het kiezen van een hvv pin of patch of koelkaststicker, of draag bij via de QR code in de maakplaats of schrijf een kaartje aan een veteraan. Geniet van dat wat nog komen gaat, dank aan allen voor jullie komst op deze prachtig locatie. Het hol van de leeuw. Het mysterie van defensie.
 ​

Op 11 april j.l. werd de expositie van Helmen vol Verhalen geopend op het Ministerie van Defensie! Hoe bijzonder is dat en wat een blijk van waardering! Omroepv was erbij met interviewer Niels Roelen en cameraman/editor Ronald Hendriksen. We hebben al meer laten zien van dit project maar dit prachtige initiatief heeft recht op voortdurende aandacht. Bron omroepv

Even menen we in een spannende film te zijn beland: gesloten slagbomen, strenge ID-controle en onder escorte naar het museum. We worden er een beetje giebelig van. Met elf belangstellenden van het Humanistisch Verbond Drenthe komen we aan bij de kazerne in Assen om de expositie ‘Helmen vol Verhalen’ te bezoeken. Burgers staan wel eens ambivalent tegenover ‘vechten voor vrede’.  En daardoor vaak ook tegenover degenen die het doen. Zij hebben geen idee van de impact van een missie, die er altijd en voor alle betrokkenen is. En de stoere jongens van ‘Jan de Witt’ lopen niet met hun emoties te koop.

'En de stoere jongens van ‘Jan de Witt’ lopen niet met hun emoties te koop.'

'Een manier voor veteranen om zich aan een breed publiek te laten kennen. Dan kan begrip en erkenning ontstaan.'

De veteranen, die ons deze middag begeleiden, vertellen zeer gedreven over missies, defensie en deze tentoonstelling. Gerard Nieboer werkte als inlichtingen man. Altijd voorop en vanwege de vertrouwelijkheid van zijn kennis, eigenlijk maar weinig kunnen delen. Voorafgaand aan ons bezoek had hij zijn huiswerk gedaan: zich via de website uitgebreid verdiept in onze uitgangspunten en activiteiten.

'Eens een inlichtingenman altijd een inlichtingenman.'

Eens een inlichtingenman altijd een inlichtingenman. Hij is open over zijn eigen mental brain damage. Meestal goed te hanteren, maar toch zo nu en dan een terugval. Hij vertelt over de Humanistische geestelijke verzorging die binnen defensie beschikbaar is. Maar ook over het gemis van een veteranenhuis in Groningen en Drenthe, waar veteranen met wie het o.h.a. goed gaat, maar die het af en toe nodig hebben om met mede-ervaringsdeskundigen te verkeren, om even te praten, of even leeg te lopen in wat voor vorm dan ook, of gewoon te zijn bij mensen die je begrijpen zonder dat je iets zegt.
Hij draagt een witte anjer. Dat is het teken van veteranen en het Witte Anjer Fonds zet zich in voor het welzijn van veteranen.

Aan het begin van de expositie staat een spreekgestoelte, gemaakt van een motorkap van een UN-pantservoertuig. Dit maakt duidelijk dat iedere oorlog begint met woorden, retoriek van machtshebbers, die op hun manier de aanstaande oorlog motiveren. Die oorlog die voor heel veel burgers en soldaten ingrijpende gevolgen zal hebben.  Woorden doen ertoe. En niet alleen de woorden van politieke leiders. Ook onze scherpe, soms polariserende en kwetsende woorden kunnen als een sneeuwbal groeien en als een wapen gaan werken. Als één nare leuze wordt overgenomen door hele spreekkoren, overtuigt die uiteindelijk de massa. Hoe zoiets kan verworden laat de kunstenaar zien door te spelen met de letters UN. Als je de N een slag draait, is het een Z. En die zien we dagelijks op TV. En begon die oorlog ook niet met een toespraak van Poetin in het Kremlin?

'Woorden doen ertoe.'

​Vredesmissies en soldaten. Het lijkt elkaar te bijten. Een schilderij laat zien hoe moeilijk het is om iemand die jouw teamgenoten heeft vermoord, als mens te blijven zien. Als de Taliban strijder medische zorg nodig heeft en krijgt, wachten de UN-soldaten netjes, maar keren hem hun rug toe. Ik voel de pijn van de ontmenselijking, maar ik begrijp het zo goed.
​
De kracht van het thuisfront wordt geëerd. Dat staat er alleen voor en ook nog eens in het constante besef van het gevaar dat hun dierbaren lopen. De uitgezondene heeft het gevoel het thuisfront in de steek te laten. Je levert thuis even geen bijdrage, je kunt niet even helpen.
Moeilijk is het om je leven op te pakken als je op missie gehandicapt bent geraakt. Duidelijk wordt dat de een dat beter afgaat dan de ander. In beide gevallen aangrijpend.

Tekst Evert Brouwer Foto's  Bas Kijzers Defensiekrant 2022

Expositie Helmen vol Verhalen gaat het land in
De expositie rond het veteranenkunstproject ‘Helmen vol Verhalen’ gaat het land in. Na Assen, waar de tentoonstelling nog tot eind dit jaar is te zien, verhuizen de kunstwerken waarschijnlijk naar Groningen. Én als het even kan, gebeurt dat met een VETx; een bijzonder totaaltheater dat gisteren in het Johan Willem Frisokazerne de primeur beleefde.

‘Natuurlijk speelt de dreigende kazernesluiting een rol’

​Het was een in alle opzichten een bijzondere bijeenkomst op de aloude Johan Willem Frisokazerne, waar zo’n honderdvijftig gasten zich aan de poort meldden. Ondernemend Assen, de gemeente, de provincie Drenthe en de Stichting Helmen vol Verhalen hebben de handen ineen geslagen om de kunstexpositie daar mogelijk te maken. Het is zo’n groot succes dat de tentoonstelling in ieder geval tot eind dit jaar daar blijft. “Natuurlijk speelt de dreigende sluiting van de kazerne een rol, maar we willen ook graag onze dankbaarheid aan de veteranen tonen”, erkent voorzitter Kor IJszenga van de ondernemersvereniging de betrokkenheid.

Hoge Noorden
Er zijn echter veel meer ‘haakjes’. Neem het groot aantal militairen uit het noorden dat bij diverse vredesmissies betrokken was en een ‘krasje’ opliep. Het Unifilbataljon dat eind jaren zeventig naar Libanon werd uitgezonden, bestond vooral uit – dienstplichtige - Groningers en Drenten. De eenheid van de blauwe baretten was destijds immers gelegerd in Zuidlaren.
‘Het zijn vaak emotionele confrontaties’

Hetzelfde geldt voor de huidige bewoners van de kazerne, 13 Infanteriebataljon Luchtmobiel, dat als Dutchbat III de val van Srebrenica meemaakte en actief was in Afghanistan. Het is niet voor niets dat de Stichting Veteranen Midden-Groningen met het voltallige bestuur is uitgerukt. “We vertegenwoordigen dik tweehonderdvijftig veteranen”, weet bestuurslid Wilfred Limberger.

Thuisfront
Niet dat het de expositie of de VETx alleen draait om dat Hoge Noorden. In tegendeel. “Onze stichting probeert een evenwicht te vinden tussen vrouwen en mannen uit alle twaalf provincies en alle legeronderdelen. Misschien wel één meer dan officieel, want voor ons is het thuisfront ook een belangrijk deel van die krijgsmacht”, legt spin-in-het-web Amy van Son uit. Ze is zelf (marine)veteraan en voert het idee voor Helmen vol Verhalen uit. Brigadegeneraal Hans Damen is de bedenker van het project. “De veteranen vertellen hun geschiedenis aan een kunstenaar, die daarmee als het ware meegaat op missie. Dat zijn emotionele confrontaties”

​Verbeelding
Het resultaat is een expositie van 22 werken die tot de verbeelding spreken. “Hier in Assen is het echt een groot succes. We gaan niet voor niets langer door”, zegt Van Son. “De geestelijke verzorging komt hier langs met de soldaten in opleiding en de leerlingen van de opleiding Veiligheid en Vakmanschap. De jongeren zijn echt flink onder de indruk. We maken de geschiedenis van de veteraan op deze manier tastbaar en zichtbaar.”

‘Ik bouw elke dag verder, aan het diorama en mezelf’

Totaalprogramma
Gisteren werd dat vervat in een totaalprogramma, de VETxAssen. Zo is er ruimte voor een podcast van Peter van Asselt. Zijn interviews vormen dan weer inspiratie voor Pascal Griffioen, beter bekend als rapper Def P van de Osdorp Posse, op de achtergrond. “Ik schilder de verhalen”, zegt hij. Daarnaast heeft Van Son een zestal oud-militairen weten te strikken om op het podium over hun veteraan-zijn te vertellen. Met oud-militairen Anton Nootenboom – die in Australië nationale roem verwierf als The Barefoot Dutchman – en auteur Niels Roelen (‘Soldaat in Uruzgan’) als ‘trekkers’.

​Hun verhalen zijn niet minder ontroerend als die van Mark Paasman ("ik overwon een meervoudig militair trauma") en sergeant-majoor Harrie Vorsteveld, over zijn thuisfront. Of sergeant-majoor Johan de Jonge, die in 1995 werd gegijzeld en bedreigd door de Serviërs. Ook de geschiedenis van Libanon-veteraan Rianne Volkering, ze moest herhaaldelijk haar emotie wegspoelen met een slokje water, maakt indruk.
VOlkering is in 1982 als dienstplichtige uitgezonden naar Libanon en bouwt als therapie de laatste twee jaar dagelijks acht uur aan een diorama. ‘Haar’ posten 7.6 en 7.2 spelen daarin een centrale rol. “Ben ik dan eigenlijk nooit thuisgekomen? Misschien niet. Ik wil daar soms nog écht zijn. Het diorama is nog lang niet af. Ik bouw verder, elke dag. Ook aan mezelf”, sprak ze.

​Versterken
Juist dat extraatje, die persoonlijke verhalen, versterken de expositie. In het nieuwe jaar gaat Helmen voor Verhalen op tournee. In ieder geval langs de provincies die het kunstproject ondersteunen: Groningen, Limburg en Utrecht. Het voordeel, realiseert ook Amy van Son zich, is dat er dan dagelijks vrije toegang is. “Verder staan we natuurlijk open voor nieuwe initiatieven, het liefst in musea”, meldt ze. “We zijn daarbij net zo flexibel als Defensie zelf. De stichting heeft eigen wanden en kan de kunstwerken vrijwel overal plaatsen.”
‘We zijn zo flexibel als Defensie zelf’

Assen door Robbert Willemsen verschenen in de Asser Courant

De expositie ‘Helmen vol Verhalen’ in de Johan Willem Friso Kazerne in Assen is met twee maanden verlengd. Aanvankelijk zou de tentoonstelling – die op 5 oktober werd geopend – tot en met november
draaien, maar daar zijn december en januari aan toegevoegd.

De door Nederland reizende expositie ‘Helmen vol Verhalen’ is een project, waarbij kunstwerken het verhaal vertellen van jonge veteranen, die op missie zijn geweest in landen als Libanon, voormalig Joegoslavië, Afghanistan en Mali. Organisator Amy van Son, zelf een marine-veterane: ‘Het gaat dus niet over veteranen die naar Nederlands-Indië, Korea of Nieuw-Guinea zijn gegaan. Van die veteranengroep is over vijf tot tien jaar niemand meer over. ‘Helmen vol Verhalen’ gaat dus over de jongere generatie veteranen. Wij hopen dat de verhalen van de veteranen op die manier verteld blijven worden.’

​Daarnaast is het voor bezoekers van de expositie een mooie gelegenheid om eens een kijkje te nemen op het Asser kazerneterrein. En dat is mede de reden, waarom de expositie is verlengd. Van Son:
‘Dat is tot stand is gekomen in samenspraak met de gemeente Assen en Ondernemend Assen. Die vonden dit een ideale gelegenheid de aandacht te vestigen op het belang de kazerne in Assen, die immers met sluiting wordt bedreigd.’

In dat kader is er op 24 november voor leden van Ondernemend Assen een avond vol verhalen van veteranen (VETxAssen) op de kazerne, waarbij zij tevens de expositie kunnen bekijken. ‘Uit de verhalen van de veteranen zal blijken dat ondernemers van hun ervaringen veel kunnen leren’, aldus Ondernemend Assen op haar website. Deze avond begint om 16.45 uur en duurt tot 21.30 uur. Van Son: ‘Maar we willen ook wildcards uitdelen aan niet-leden om bij deze avond aanwezig te kunnen zijn.’

Aanmelden voor de lezingen kan tot uiterlijk 22 november, via de site van Ondernemend Assen onder het kopje ‘activiteiten’. De expositie ‘Helmen vol Verhalen’ op de JWF Kazerne is voor het publiek tot en met januari te zien van woensdag tot en met vrijdag, van 13.00 tot 17.00 uur. Aanmelden is verplicht via
www.helmenvolverhalen.nl

Veertig jaar vredesmissies 
In de afgelopen veertig jaar hebben Nederlandse soldaten bijgedragen in meerdere VN-vredesmissies. Wat hebben de militairen daar meegemaakt? Wat betekende de deelname voor het thuisfront? En hoe was de terugkeer in eigen land? Om dit inzichtelijk te maken zijn veteranen gekoppeld aan kunstenaars, die de verhalen van de blauwhelmen in kunstwerken hebben verbeeld. De militairen komen uit alle provincies van het land en representeren alle afdelingen van Defensie. Zo zijn de landmacht, de marine, de luchtmacht en de marechaussee en niet te vergeten het thuisfront in de expositie vertegenwoordigd.
 
Drijvende kracht 
Drijvende kracht achter dit kunstproject is cultureel projectleider Amy van Son. Zij is zelf veteraan en merkte bij haar terugkeer naar de burgermaatschappij hoe belangrijk het is om je verhaal te vertellen. Delen wat je hebt meegemaakt, zorgt ervoor dat je traumatische ervaringen beter kan verwerken. Dat niet alleen, ook voor de samenleving is het van belang om te weten welke gevolgen een missie heeft voor een militair. Pas dan kan er begrip en erkenning ontstaan. Door met de hulp van kunstenaars de verhalen van veteranen boven water te halen, wordt hun geschiedenis zichtbaar voor iedereen. Waarbij de universele taal van kunst de brug slaat tussen de wereld van de burger en de militair. 

Kunstenaars 
In de expositie is beeldende kunst in diverse disciplines te zien: van fotografie, grafiek, tekeningen en schilderijen tot en met installaties, keramiek en sculpturen. Deelnemende kunstenaars zijn Anders Wolhar, Anook Cléonne, Bas Fontein, Caro Kropveld, Danielle Spoelman, Diederick Kraaijeveld, Erik van Maarschalkerwaard, Hans Mes, Jelmer Zwaan, Kunstconstructie, Mainkunstenaars, Marian Tappel, Mieke van Zundert, Mirka Farabegoli, Peter van Hal, Renée van den Kerkhof, Rob Voerman, Roxanne Monsanto, Sjaak Kooij, Tatjana Kiriënko, Tristan Louwaars, Bart Lucassen en Yvonne Beelen /STUDIO YTOPIA. ​

Randprogrammering 
Helmen Vol Verhalen toont naast de kunstwerken ook het project ReUniForm van modeontwerper Jaap Spruitenburg. De ontwerper heeft voor twee veteranen op maat gemaakte outfits gemaakt en hun persoonlijke geschiedenis in beeld gebracht. Daarnaast is er een gevarieerde randprogrammering. Zo komt rapper, kunstenaar en actionpainter Def P langs en zijn er diverse lezingen. De expositie in Drenthe is mede mogelijk gemaakt door Ondernemend Assen.

Online 
De verhalen van veteranen en de ontmoetingen met de kunstenaar zijn ook opgetekend door journalisten. Verder zijn er podcasts van de onthullingen van de kunstwerken en heeft Omroepv in samenwerking met Helmen Vol verhalen een driedelige documentaireserie over ReUniForm gemaakt. Deze verhalen, podcasts en documentaires ze zijn te vinden via www.helmenvolverhalen.nl. ​​