Op de eerste etage van Museum Elburg buigt kunstenaar Def P – burgernaam Pascal Griffioen – zich zaterdagmiddag over zijn nieuwste canvas. De kunstschilder maakte ooit deel uit van de Osdorp Posse, een rapperscollectief dat aan de basis stond van de Nederlandse hiphop. De maatschappijkritische houding die de groep kenmerkte, belichaamt Griffioen nog steeds.
Hoewel zijn doek nog wat kleur nodig heeft, is de Pinokkiotank al goed herkenbaar.

„Ik zet er straks nog een banner onder met ‘Reasons For War.’ De e verander ik in een euroteken en de s’en in dollartekens. Hoe meer er gelogen wordt, des te meer redenen er voor oorlog zijn. Op oorlog moet je altijd kritisch zijn.”
​
Schuin achter Griffioen hangen zijn eerdere bijdragen aan de expositie Helmen Vol Verhalen, die momenteel in het museum is te zien. Tussen twee van zijn werken hangt een plaquette met daarop een foto van Griffioen en veteraan Jim Bremen.

Verspreid door het museum hangen tientallen soortgelijke plaquettes naast evenzoveel kunstwerken. Op de zwart-witfoto’s staan duo’s allemaal in dezelfde pose: de kunstenaar met zijn of haar hand op de linkerschouder van de veteraan.

„Als symbool van steun”, legt Amy van Son uit. De oud-matroos is de bedenker van het project Helmen vol Verhalen, waarmee ze aandacht vraagt voor de impact van oorlogsmissies op veteranen.

Van Son: „Met kunst kunnen veteranen afstand nemen van hun verhaal en anderen uitnodigen te begrijpen wat ze hebben meegemaakt.”

‘Hoe was Afghanistan?’
Iedere kunstenaar krijgt de vrije hand bij de vertaling van een specifiek persoonlijk verhaal. Veteraan Bremen wil zijn oorlogsherinneringen echter niet direct met Griffioen delen.
„Ik ben een type dat meteen met de deur in huis valt. Ik vroeg direct: ‘Hoe was het in Afghanistan?’ Wat ik terugkreeg: ‘Heet.’ Griffioen lacht. „Toen we elkaar beter leerden kennen, kwamen alle verhalen van Bremen los. Drie belangrijke fases heb ik uitgelicht in een soort stripverhaal.”
Hun samenwerking resulteerde in het schilderij Three Points:

​Hoewel de kunstwerken boekdelen spreken over het oorlogstrauma van de veteranen, is het ook mogelijk het verhaal direct van de veteraan zelf te horen.

In de Kloosterkapel op de begane grond luistert een handjevol mensen geboeid naar veteraan Johan de Jonge, die als lid van Dutchbat III de val van Srebrenica van dichtbij meemaakte.
​
Met weloverwogen woorden vertelt De Jonge hoe hij oog in oog stond met oorlogsmisdadiger Ratko Mladić, hoe hij op 21-jarige leeftijd zijn afscheidsbrief schreef, hoe hij worstelde met zijn terugkeer in de burgermaatschappij en hoe hij met PTSS leerde leven.

„Ik vertel mijn verhaal in hoofdlijnen. Dat is vaak al indrukwekkend genoeg. In emotie treed ik niet, omdat het dan weer iets met mezelf doet. Ik probeer te laten zien dat je met PTSS kunt doorgaan met je leven.”
Zijn verhaal werd door zangeres Aniek Maren vertaald in het nummer Eyes Open Wide. De muziek ontstond tijdens het project Your Song, de spirituele voorganger van Helmen Vol Verhalen.


​

„De muziek komt vaak heel anders binnen dan wanneer ik mijn verhaal sta te vertellen. Op dat moment zie je wat kunst met mensen kan doen. Het maakt het mogelijk voor burgers om zich te identificeren met veteranen”, aldus De Jonge.
De reizende expositie Helmen Vol Verhalen is tot en met 8 november te zien in Museum Elburg.

AD In Museum Elburg is sinds kort de landelijke reizende expositie Helmen Vol Verhalen te zien. In deze tentoonstelling worden persoonlijke ervaringen van veteranen verbeeld door kunstenaars.

Initiatiefnemer is veteraan Amy van Son, die met het project aandacht vraagt voor de verhalen en de nazorg van militairen. Elke kunstenaar vertaalde een individueel verhaal naar een kunstwerk.

Zo maakte het collectief Mainkunstenaars het werk Radar Love, gebaseerd op de ervaring van Rico Briedjal, voormalig lid van een speciale eenheid van de Koninklijke Marechaussee.
Hij beschrijft hoe een levensbedreigende situatie tijdens een missie in Irak in 2018 zonder geweld afliep.

De tentoonstelling laat uiteenlopende vormen en materialen zien, die samen de diversiteit en verbondenheid binnen militaire teams symboliseren.
Een van de bezoekers omschreef de expositie als een indringende manier om de impact van missies op militairen, hun families en de samenleving zichtbaar te maken.
​
De expositie is te bezoeken tot en met 8 november in Museum Elburg, van dinsdag tot en met zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur. Daarnaast is er op zondagmiddag 5 oktober een extra openstelling.

"Het project is groots, bijzonder! Misschien wel te groots en bijzonder om er hier woorden aan te geven." Museum Elburg

De expositie, die vanaf 5 september 2025 te bekijken is in Museum Elburg, is een grootschalig rondreizend en vooral bijzonder project. Sinds het ontstaan van het idee in 2018, hebben al veel steden, kunstenaars en andere initiatieven zich ingezet om aandacht te vragen voor veteranen. Zij vertellen of verbeelden hun verhalen en dragen bij aan het uitkomen van een noodzakelijke wens, namelijk de zorg voor deze helden in ons land te helpen verbeteren.

"Kameraadschap is tijdloos. Net zoals kunst! Hoe mooi is het dat het werken, leiden en lijden van militairen wordt verbonden met creativiteit, inlevingsvermogen en handwerk. Dat is Helmen Vol Verhalen" volgens luitenant-generaal bd Mart de Kruif.