Column Noordboek Amy van Son: “wat het betekent om ruimte in te nemen…”

Bron: Auteurscolumn Noordboek Van Gorcum
​
Sommige boeken bestaan niet alleen uit woorden, ze bestaan uit herinneringen. Met stemmen die je nog hoort. Met momenten die je dacht te hebben opgeborgen, maar die zich toch melden. Zij Durft is zo’n boek. In samenspel ontstaan met vrouwen bij de Koninklijke Marine en creatieve makers omdat ook zij durven. 
 
Marine vrouwen, van de eerste Marva’s die dienden en meebewogen in de mate waarin elk decennium en de sociale cohesie dit toeliet, vaak op de achtergrond maar altijd aanwezig. Vrouwen die leerden om hun plek te vinden in een wereld die daar niet vanzelfsprekend op was ingericht. Het boek Zij Durft vertelt tachtig jaar aan verhalen van vrouwelijke militairen. Niet als heldenepos, maar als menselijke geschiedenis. Over beginnen, volhouden, aanpassen, botsen en doorgaan. Over wat het betekent om ruimte in te nemen en wat het kost om dat te doen. 
 
De aanleiding om dit boek te maken lag in de constatering dat deze verhalen te weinig worden doorgegeven en helemaal in de context van tachtig jaar vrouwen bij de Marine. Dat de verhalen allengs ‘verdwijnen’ zodra vrouwen hun uniform uittrekken. Terwijl juist nu, in een tijd waarin geweld tegen vrouwen en meisjes steeds zichtbaarder wordt, deze verhalen een ander perspectief bieden. Geen slachtofferschap, maar zeggingskracht. Geen abstracte cijfers, maar gezichten. Dat durven soms betekent dat je blijft staan, ook als niemand kijkt. En dat je jezelf niet verliest in het aanpassen. 
 
Wat me tijdens het maken van Zij Durft opnieuw raakte, was de herkenning. In elk verhaal zit iets wat ik kende. Een verlangen naar vrijheid en de beslissing om te gaan. Een beslissing die groter bleek dan gedacht en invloed heeft op de rest van je leven.  
 
Daarom kon het boek niet alleen een boek blijven. Het is ook een expositie. Samen met de portretten en de herinneringen aan tijden van weleer waar alle vrouwen hoofdzakelijk positief op terug kijken. Ze verkregen vaardigheden die tot op de dag van vandaag van waarde blijken.  
 
Het boek en de expositie vormen samen één verhaal: dat van vrouwen die hun eigen weg kozen, binnen en buiten de Marine. En dat verhaal is niet af. Het wordt telkens opnieuw geschreven, door jonge vrouwen, vaak nog meisjes die blijven durven. De expositie gaat het komende jaar reizen, meer informatie hierover vind je via helmenvolverhalen.nl/zijdurft.  
 
Groots was dan ook het moment dat Marva Rietje Scheffers het eerste exemplaar uitreikte aan Schout bij Nacht Jeanette Morang, de eerste vrouw die deze rang verkreeg door ruimte te maken en te blijven en door de moed van al die vrouwen die voor haar gingen.  (zie foto) 

“Alle kinderen zeggen: 
We hebben geen nieuwe held nodig 
We hoeven de weg naar huis niet te weten 
Het enige wat we willen is een leven na Thunderdome 
Dus, wat doen we met ons leven? 
We laten alleen een spoor achter 
Zal ons verhaal schijnen als een licht of eindigen in het donker? 
Geef alles of niets” 

Zij Durft Cover

Amy van Son schreef Helmen vol verhalen (2023) en publiceerde recent haar nieuwste boek Zij durft (2025) over vrouwen bij de Marine.
​
Een boekpresentatie bijwonen? De eerstvolgende is op 26 februari in Zevenhuizen, onder der rook van Rotterdam. Stuur een mail naar[email protected]. 

Van 25 februari t/m 20 april is de expositie Zij Durft: Marine vrouwen door de jaren heen te zien in het gemeentehuis Amsterdam. Toegang is gratis!