Het beertje in het kunstwerk "Verlangen naar Vrijheid" van Albert Ziëck is een krachtig en beladen symbool. Het verwijst naar een aangrijpende gebeurtenis uit de missie van veteraan Esther van Dijk, wiens verhaal centraal staat in dit werk binnen het project Helmen Vol Verhalen.

Tijdens haar uitzending in Bosnië kwam Esther in contact met een lokale man die aan de poort van het kamp verscheen. Ze dacht dat hij een trui wilde verkopen, maar toen hij terugkwam, had hij een vuilniszak bij zich met daarin het hart van een babybeertje. Hij had het dier geslacht omdat hij dacht dat hij daarvoor toestemming had gekregen van Esther, die hem verkeerd had begrepen. De man wilde de vacht van het beertje verkopen. 

Lees het uitgebreide verhaal van Esther en Serge van Dijk over hun missie hier.
​
In het kunstwerk van Ziëck is dit beertje verwerkt als een visueel en emotioneel ankerpunt. Het staat symbool voor de onschuld die verloren gaat in conflictgebieden. De morele verwarring die kan ontstaan tijdens missies maar ook de dieper gelaagde impact van miscommunicatie in een omgeving waar taal, cultuur en trauma door elkaar lopen.

Emotionele gevolgen
Esther heeft later aangegeven dat deze gebeurtenis haar diep raakte, niet zozeer door het incident zelf, maar door het gebrek aan steun en nazorg na haar missie. Het beertje is dus niet alleen een herinnering aan dat moment, maar ook aan de bredere emotionele gevolgen van uitzendingen.

Esther "​Toen kunstenaar Albert Ziëck het idee opperde om het beertje uit zijn kunstwerk als tattoo op mijn arm te zetten, voelde het meteen juist. Wonderlijk hoe sommige dingen samen vallen, ik speelde zelf al met dat idee toen hij het voorstelde. Behalve kunstenaar is Albert namelijk ook tattoo-artiest. En zo werd het beertje een paar weken geleden vereeuwigd op mijn huid."

Het beertje, afkomstig uit het werk Verlangen naar Vrijheid
"Tijdens mijn missie in Bosnië ontmoette ik een lokale man bij de poort van ons kamp. Ik dacht dat hij iets wilde verkopen, zoals vaker gebeurde, dus ik gaf hem toestemming om terug te komen met zijn spullen. Wat hij vervolgens bracht was een vuilniszak met het hart van een babybeertje. Hij had het dier geslacht, denkend dat hij daarvoor toestemming had gekregen. Zijn intentie was om de vacht te verkopen."

​"Die aangrijpende gebeurtenis heeft diepe indruk op me gemaakt. Het beertje in het kunstwerk werd voor mij een visueel én emotioneel anker — een krachtig symbool voor de verwarring, het misverstaan en het verdriet. Nu draag ik dat symbool met me mee. Niet alleen als herinnering, maar als een tastbaar deel van mijn verhaal. Een eerbetoon aan wat ik heb meegemaakt en een teken van hoe kunst verbinding en verwerking mogelijk maakt." 

​Maastricht Jonge veteranen krijgen in ons land lang niet altijd het krediet waar ze recht op hebben. In het Gouvernement Maastricht is nu de expositie ‘Helmen vol verhalen’ te zien. Aan de hand van 22 kunstwerken worden de heftige verhalen van deze veteranen verteld. „Een paar dagen na zijn dood in Uruzgan viel er plots een kaart van Rob op de deurmat. Die laatste woorden van hem aan mij zijn verwerkt in een kunstwerk.”

Het is mei 2007, als er bij Marianne en Wil Krist in het Brabantse Berkel-Enschot twee mannen op de stoep staan met slecht nieuws. Zoon Tom van het 42ste bataljon Limburgse Jagers is in Afghanistan zwaargewond geraakt bij een zelfmoordaanslag op een bazaar; een paar dagen later overlijdt hij. „Het is inmiddels achttien jaar geleden, maar voor ons voelt het nog als de dag van gisteren. Tom is dagelijks in onze gedachten.” Dat met de expositie Helmen vol verhalen in het Maastrichtse gouvernementsgebouw aandacht wordt besteed aan het verhaal van veteranen zoals Tom, doet ze goed. „Zo blijft Tom voortleven in de herinnering en dat verdienen hij en al die andere veteranen die ons land dienden.” Lees verder: De Limburger

Bijzonder aan dit verhaal is dat de kunstenaar die een kunstwerk maakte om Toms nalatenschap te eren, in Afghanistan bij hem in het peloton zat. „Ja, Tom was mijn luitenant”, zegt boomkunstenaar Jelmer Zwaan. „We leerden elkaar in Afghanistan kennen. Tom was zeer geliefd. Een echte leider, heel goed in het leggen van contacten en in staat om de sfeer en het moreel hoog te houden. Iemand waar je voor door het vuur wilde gaan.”

Toen Zwaan werd gevraagd een kunstwerk ter ere van Tom te maken, hoefde hij niet lang na te denken. „Natuurlijk! Een hele eer en ook wel heel bijzonder om dit als voormalig pelotonskameraad van Tom te mogen maken. Ik ben boomkunstenaar en heb van hout twee handen gemaakt die in elkaar grijpen om zo de verbondenheid tussen ons aan te geven.”

Hart van kersenhout
Voor Marianne en Wil had Zwaan nog een bijzondere verrassing in petto. „Tussen de twee houten handen zat een groot hart gemaakt van kersenhout. Dat had hij gemaakt speciaal voor ons en staat nu bij ons in de huiskamer.”
​
Nog jaarlijks komt het peloton van Tom bij elkaar. Zwaan: „Op zijn sterfdag gaan we ’s ochtends eerst naar Toms graf. Daar proosten we op hem met een biertje, daarna gaan we lunchen bij Marianne en Wil.”

Het echtpaar geniet daar zeer van. „Het was de eerste jaren na Toms dood nog wat verdrietig en emotioneel, maar inmiddels een jaarlijkse reünie waar we erg naar uit kijken. Het is mooi te zien hoe Toms vrienden zijn gegroeid in hun leven, met huwelijken en kinderen. Ja, dat is ook wat bitterzoet omdat wij uiteraard gewild hadden dat onze Tom die levensfases ook zou hebben mogen doormaken. Dat mocht helaas niet zo zijn.”

Ook voor Mira Donkers uit Kerkrade stond achttien jaar geleden de wereld even stil toen ze bij haar voordeur de mededeling kreeg dat haar man Rob, die in het leger werkte als verpleegkundige, was omgekomen. Op missie in de Afghaanse provincie Uruzgan kwam hij om bij een ongeluk met een militair voertuig. Door hevige regenval waren de toch al slechte wegen nog in slechtere staat dan normaal. Toen de legertruck vlak langs een rivier reed, verzakte de weg en belandde de truck in de rivier.

​„Het was zo onwerkelijk, ik kon het niet geloven. Had Rob de avond daarvoor nog aan de lijn gehad, hij had geregeld dat hij op tijd thuis kon zijn voor de bevalling van onze zoon Stan.” Drie maanden na Robs overlijden werd Stan geboren, die inmiddels bijna achttien jaar is. „Voor Stan is het feit dat Rob er niet meer is zijn normaal, hij weet niet beter. Weet ook niet zo goed wie hij moet missen. Voor mij is dat natuurlijk anders. Dat Stan zegt gelukkig te zijn met mij en zijn leven, doet mij goed. Ik heb als alleenstaande moeder geprobeerd de boel zo goed mogelijk draaiende te houden, maar er waren momenten dat ik Stan moest zeggen dat dingen domweg niet mogelijk waren, of makkelijker waren als papa er was geweest.”

Trouwring
Drie keer per jaar staan Mira en Stan extra stil bij Rob. „Bij zijn sterfdag, onze trouwdag en zijn verjaardag. Dat zijn belangrijke dagen voor ons. Zijn urn staat bij ons thuis en ik draag nog altijd onze trouwring.”

Toen het verzoek kwam of zij en Stan wilden meewerken aan het project Helmen vol verhalen, zag Mira dat ook als een mogelijkheid om de naam van Rob levend te houden. „Maar ook blijft er op deze manier aandacht voor het werk dat de Nederlandse militairen in missies over heel de wereld doen. Want ik denk dat we daar in Nederland toch wel wat makkelijk over denken. Mede door deze kunstexpositie is er nu meer aandacht voor jonge veteranen.”

Mira en Stan werden gekoppeld aan de kunstenaars Erik van Maarschalkerwaard uit Tienray en Tristan Louwaars uit Heerlen. „Die hebben in samenspraak met Stan en mij echt prachtige kunstwerken gemaakt. Erik heeft in zijn kunstwerk ook de woorden verwerkt van de laatste kaart die ik van Rob ontving. Die had hij gestuurd een paar dagen voordat hij dat ongeluk kreeg en werd bij mij bezorgd na zijn dood. Ik weet nog dat het totaal onwerkelijk voelde, toen die kaart op mijn deurmat viel.”

​In het kunstwerk van Louwaars speelt een brief die Stan als kind schreef een grote rol. „Toen hij acht jaar was, was Stan erg bezig met het feit dat hij geen vader had en had hij er ook veel vragen over: wat was zijn vader voor een man geweest? Toen heeft hij aan een aantal mensen die Rob goed hadden gekend een brief gestuurd, waarin hij vroeg naar de herinneringen die zij aan hem hadden om zo een goed beeld van zijn vader te krijgen.”

​Nieuwsgierig
De expositie Helmen vol verhalen toert al een tijdje door Nederland en is al in meerdere provincies te zien geweest en is nu dus aanbeland in Limburg. „Voor mij als Limburgse toch wel extra bijzonder. Ik woon in Kerkrade, maar werk in Maastricht dus zal geregeld binnenlopen in het gouvernement. Ik merk dat het ook bij vrienden en kennissen meer leeft nu. Krijg op sociale media veel vragen en opmerkingen over de expositie, men is toch wel nieuwsgierig.”
​
Naast de kunstwerken voor Tom en Rob, zien we op de expositie ook de werken voor de in Afghanistan zwaargewond geraakte Amsterdammer, maar in Weert woonachtige Jordy Schalk en de Brunssumse Debby Werry die getraumatiseerd terugkeerde van een missie in Bosnië en in een zware burn-out belandde (voor hun uitgebreide verhalen, ga naar helmenvolverhalen.nl).  

​Na vier jaar marine volgt ze een studie humanistiek en nu is ze dus fulltime bezig met Helmen vol verhalen dat inmiddels al heeft geleid tot een boek, foto-expositie en dus deze rondreizende kunstexpositie van 22 kunstwerken waarbij stil wordt gestaan bij de impact van veertig jaar vredesmissies. „Ik ben dit project begonnen om meer aandacht te krijgen voor jonge veteranen, een groep die in ons land toch wat wordt vergeten. Er is een flinke kloof tussen de burgermaatschappij en defensie. Met Helmen vol verhalen hoop ik dat er meer onderling begrip en verbinding ontstaat. Kunst als universele taal kan bijdragen aan erkenning, begrip en gesprekken tussen burgers en militairen.”
​
De expositie reist sinds 2022 door ons land en is nu dus in Limburg aanbeland. „Aan de reacties die ik uit het hele land krijg op deze expositie, merk ik dat het mensen raakt.”

Provincie Limburg 

In het Gouvernement aan de Maas is vandaag de expositie ‘Helmen vol Verhalen’ in het Gouvernement te Maastricht geopend. Deze bijzondere tentoonstelling geeft een gezicht aan de persoonlijke verhalen van Nederlandse veteranen. Aan de hand van authentieke helmen en indrukwekkende portretten wordt stilgestaan bij hun ervaringen, inzet en moed.

In een uniek project zijn veteranen gekoppeld aan 22 kunstenaars uit heel Nederland. Samen brengen zij de impact van veertig jaar vredesmissies tot leven in beeldende kunst: van fotografie tot installaties, van keramiek tot schilderijen.

80 jaar vrijheid
De tentoonstelling werd geopend door gouverneur Emile Roemer en maakt onderdeel uit van het jaar waarin Limburg en Nederland stilstaan bij 80 jaar vrijheid.

Roemer: “Deze expositie geeft veel stof tot nadenken. Over wat het werk van een militair met hen én hun achterban kan doen. Over wat ze voor hun kiezen hebben gekregen en hoe zij missies – die de gewone burger enkel via media bereiken – hebben ervaren. En wat betekende dit alles voor hun leven ná de uitzending?”

Vertellen en verbeelden
Het project is een initiatief van cultureel projectleider en veteraan Amy van Son, die de kracht van het vertellen en verbeelden van ervaringen als helend en verbindend ervoer. De expositie geeft niet alleen ruimte aan de verhalen van militairen van alle krijgsmachtonderdelen, maar laat ook zien hoe kunst als universele taal kan bijdragen aan erkenning, begrip en dialoog tussen burger en militair.

Naast de hoofdexpositie toont Helmen Vol Verhalen ook het project ReUniForm van modeontwerper Jaap Spruitenburg, met op maat gemaakte ontwerpen voor veteranen Ton Kelders en Roy Grinwis. Verder zijn er bijzondere bijdragen van Denny Bosmann en het Unifil Diorama van veteraan Rianne Volkering. Ook is er een gevarieerd randprogramma met onder andere podcasts, documentaires en ontmoetingen.

De tentoonstelling is op werkdagen vrij toegankelijk en is te zien tot 31 augustus.

Datum: 6 juni 2025 t/m 29 augustus 2025 
Tijd: 08:00 tot 18:00
Locatie: Centrale hal, Gouvernement aan de Maas (Limburglaan 10 in Maastricht)

Persoonlijke missieverhalen van veteranen staan centraal in het kunstproject 'Helmen vol Verhalen'. De ervaringen van de militairen vormen de inspiratiebron voor kunstwerken van tweeëntwintig kunstenaars. In een gezamenlijke missie maken kunstenaars en veteranen de relevantie zichtbaar van Nederlandse missies en de impact daarvan op de deelnemende militairen.

In de afgelopen veertig jaar hebben Nederlandse soldaten bijgedragen in meerdere VN-vredesmissies. Wat hebben de militairen daar meegemaakt? Wat betekende de deelname voor het thuisfront? En hoe was de terugkeer in eigen land? Om dit inzichtelijk te maken, zijn veteranen gekoppeld aan kunstenaars, die de verhalen van de blauwhelmen in kunstwerken hebben verbeeld.
​
Drijvende kracht achter dit kunstproject is cultureel projectleider Amy van Son. Zij is zelf veteraan en merkte bij haar terugkeer naar de burgermaatschappij hoe belangrijk het is om je verhaal te vertellen. Delen wat je hebt meegemaakt, zorgt ervoor dat je traumatische ervaringen beter kan verwerken. Dat niet alleen, ook voor de samenleving is het van belang om te weten welke gevolgen een missie heeft voor een militair. Pas dan kan er begrip en erkenning ontstaan. Door met de hulp van kunstenaars de verhalen van veteranen boven water te halen, wordt hun geschiedenis zichtbaar voor iedereen. Waarbij de universele taal van kunst de brug slaat tussen de wereld van de burger en de militair.

Kunstenaars
In de expositie is beeldende kunst in diverse disciplines te zien: van fotografie, grafiek, tekeningen en schilderijen tot en met installaties, keramiek en sculpturen. Deelnemende kunstenaars zijn Albert Ziëck, Anook Cléonne, Bas Fontein, Caro Kropveld, Danielle Spoelman, Diederick Kraaijeveld, Erik van Maarschalkerwaard, Hans Mes, Jelmer Zwaan, Kunstconstructie, Mainkunstenaars, Marian Tappel, Mieke van Zundert, Mirka Farabegoli, Pascal Griffioen, Peter van Hal, Renée van den Kerkhof, Rob Voerman, Roxanne Monsanto, Sjaak Kooij, Tristan Louwaars en Yvonne Beelen.

Randprogramma
Helmen Vol Verhalen toont naast de kunstwerken ook het project ReUniForm van modeontwerper Jaap Spruitenburg. De ontwerper heeft voor Indië en Korea-veteraan Ton Kelders en de Limburgse Afghanistan-veteraan Roy Grinwis, beide drager van het gewonde insigne, op maat gemaakte outfits gemaakt en hun persoonlijke geschiedenis in beeld gebracht.

Bijzonderheden
De expositie opent op vrijdag 6 juni om 15.30 uur.

Bezoekadres
Gouvernement aan de Maas
Limburglaan 10
6229 GA  Randwyck-Maastricht

Op vrijdag 6 juni wordt om 15.30 uur de expositie ‘Helmen vol Verhalen’ in het Gouvernement te Maastricht geopend. U bent van harte welkom bij deze opening.
​
Deze bijzondere tentoonstelling geeft een gezicht aan de persoonlijke verhalen van Nederlandse veteranen. Aan de hand van authentieke helmen en indrukwekkende portretten wordt stilgestaan bij hun ervaringen, inzet en moed. In een uniek project zijn veteranen gekoppeld aan 22 kunstenaars uit heel Nederland. Samen brengen zij de impact van veertig jaar vredesmissies tot leven in beeldende kunst: van fotografie tot installaties, van keramiek tot schilderijen.

Het project is een initiatief van cultureel projectleider en veteraan Amy van Son, die de kracht van het vertellen en verbeelden van ervaringen als helend en verbindend ervoer. De expositie geeft niet alleen ruimte aan de verhalen van militairen van alle krijgsmachtonderdelen, maar laat ook zien hoe kunst als universele taal kan bijdragen aan erkenning, begrip en dialoog tussen burger en militair.

Naast de hoofdexpositie toont Helmen Vol Verhalen ook het project ReUniForm van modeontwerper Jaap Spruitenburg, met op maat gemaakte ontwerpen voor veteranen Ton Kelders en Roy Grinwis. Verder zijn er bijzondere bijdragen van Denny Bosmann en het Unifil Diorama van veteraan Rianne Volkering. Ook is er een gevarieerd randprogramma met onder andere podcasts, documentaires en ontmoetingen.

De expositie is tot en met 31 augustus 2025 op werkdagen tot 18:00 uur te bezoeken.
Praktisch
Datum: vrijdag 6 juni 2025 
Locatie: Gouvernement aan de Maas, Centrale hal (hoofdingang) 
Adres: Limburglaan 10,  Maastricht 
Inloop vanaf 15.00 uur, opening expositie door gouverneur Roemer om 15.30 uur
Aanmelden kan bij Bas Albersen ([email protected] of 06-21699201)

Coevorden – In de voormalige Rabobank werden zaterdagochtend twee exposities geopend: ‘Helmen vol verhalen’ en kunstwerken van basisschoolleerlingen met als thema ‘Wat betekent vrijheid voor jou?’ Er zijn indrukwekkende beelden te zien op de bovenetage.

Na het openingswoord van Saskia Kluwen vertelde Andrea Stevelink van de Mijndert van der Thijnenschool kort over het project, waarover eerder een filmpje verscheen op de Facebookpagina van de gemeente Coevorden. Dat filmpje staat onder de foto’s in dit artikel.

“Vrijheid”, aldus Andrea, “is niet alleen heel fijn, maar ook onbekend en kan stress geven. Als je geen vrijheid hebt gekend door bijvoorbeeld oorlog, weet je niet wat je kunt verwachten.” Initiatiefnemer van de expositie is Amy van Son. Zij was afgelopen najaar ook in het gemeentehuis waar de expositie ‘Helmen vol verhalen’ in een kleinere vorm te zien was.
​
De exposities zijn te bekijken op zondag 6 april van 11.30 tot 17.00 uur en van 12.00 tot 16.00 uur op de volgende data: donderdag 10, vrijdag 11, zaterdag 12 april, donderdag 17, vrijdag 18, zaterdag 19 april, donderdag 24 en vrijdag 25 april, donderdag 1, vrijdag 2 en zaterdag 3 mei en maandag 5 mei.
Morgen, zondag 6 april, is Jan Veenstra, schrijver van het boek ‘Oorlogsverhalen uit Zuidoost-Drenthe’ aanwezig van 13.00 tot 15.00 uur.

​'𝗛𝗲𝗹𝗺𝗲𝗻 𝘃𝗼𝗹 𝘃𝗲𝗿𝗵𝗮𝗹𝗲𝗻', 𝗱𝗲 𝗵𝗲𝗿𝗶𝗻𝗻𝗲𝗿𝗶𝗻𝗴𝗲𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗼𝗻𝘇𝗲 𝘃𝗲𝘁𝗲𝗿𝗮𝗻𝗲𝗻
Nederlandse veteranen kwamen in Denia bij elkaar voor hun jaarlijkse Veteranendag, waar het delen van herinneringen en verhalen centraal staat. Dit jaar was er iets bijzonders: de lancering van de expositie 'Helmen vol Verhalen', waarin kunstenaars de ingrijpende missieverhalen van veteranen vertaalden naar kunstwerken.
​
De expositie wordt nu tentoongesteld in Madrid en reist daarna door Spanje, met als doel wereldwijd de waardering voor veteranen te vergroten en hun verhalen als inspiratie voor anderen te delen.

Geschreven door Vincent Corjanus
In het voormalige bankgebouw aan het Kasteel in Coevorden zijn afgelopen weekend de exposities Helmen Vol Verhalen en Hoe Vrij Ben Jij? De exposities staan in het teken van 80 jaar vrijheid. Coevorden werd bevrijd in de nacht van 5 op 6 april 1945.
Saskia Kluwen is een van de organisatoren van de exposities. Ze is dol op leegstaande gebouwen: ''Je kunt er veel mee doen.''

Veteranen
​De kunstwerken van Hoe Vrij Ben Jij zijn gemaakt door kinderen uit de hele gemeente Coevorden. De expositie Helmen Vol Verhalen is een landelijk project. Veteranen werden gekoppeld aan kunstenaars. De kunstenaars gingen vervolgens aan de slag met verhalen van de veteranen. Het resulteerde in verschillende kunstwerken.

Bevrijding
Op 4 en 5 april werden grote delen van Overijssel bevrijd door de Canadezen. De vierde tankdivisie van de Canadezen The Lake Superior Regiment komt vanuit Duitsland richting de Bentheimerbrug in Coevorden. De andere kant van de brug is dan al bevrijd door deze tankdivisie.
Aan de Coevorder kant van de brug was het minder feestelijk. De inwoners van de stad moesten in de schuilkelders blijven. De Duitsers bliezen de Bentheimerbrug op om de Canadezen tegen te houden. Ook schieten ze een tank van de divisie in brand, waarbij twee soldaten om het leven komen. De daders werden door de Canadezen neergeschoten.
Meer lezen over de bevrijding van Coevorden?

LOCHEM – In de hal van het gemeentehuis in Lochem is nog tot 17 april de reizende tentoonstelling ‘Helmen Vol Verhalen’ te zien. Het gaat om een project waarbij veteranen worden gekoppeld aan​ kunstenaars. Dat leverde, naast kunstwerken, een boek op waarin de verhalen van veteranen zijn opgetekend. De tentoonstelling werd vorige week geopend door wethouder en locoburgemeester Marja Eggink.

‘Helmen Vol Verhalen’ is een initiatief van Amy van Son, zelf veteraan. Bij veteranen wordt vaak gedacht aan strijders uit de Tweede Wereldoorlog, maar het draait bij dit project om militairen die actief waren tijdens missies in Irak, Bosnië en Afghanistan. ​In het gemeentehuis zijn de kunstwerken op vele panelen te zijn. Ook de bijbehorende verhalen zijn, in verkorte vorm, te lezen.

Veteranen
De expositie valt samen met de viering van 80 jaar bevrijding in Lochem, begin april. Marja Eggink wees bij de opening op het feit dat de gemeente een veteranenontmoetingscentrum kent, in de voormalige Detmerskazerne in Eefde. “Onze gemeente kent ook een uitgebreide Veteranen Verodening. Daaruit spreekt de aandacht voor de zorg voor veteranen”, zo zei ze. Lochem is een van de weinige gemeenten met zo’n uitgebreide verordening en die geldt dan ook als voorbeeld voor veel andere gemeente.

Tijdens de opening hield Stefan Markvoort uit Nijverdal een indringende en zeer persoonlijke spreekbeurt over wat een missie doet met de militair, maar ook met zijn gezin en familie. Markvoort is veteraan maar ook nog altijd actief binnen Defensie. Uit zijn verhaal blijkt hoe belangrijk het is dat het thuis goed gaat en dat was bij hem niet altijd het geval. Bij problemen thuis verliest een militair gemakkelijk de focus op zijn werk, met alle gevaren van dien.

Kunstwerken
Amy van Son startte het project in 2020. Er werden 22 koppels gevormd van veteranen en kunstenaars. Uit de getuigenissen blijkt dat er vaak hechte banden ontstonden. De gedeelde waarden en de getuigenissen van de veteranen komen tot uitdrukking in de kunstwerken. Vaak werkten kunstenaar en veteraan er letterlijk samen aan. De reizende expositie is al sinds 2022 onderweg en deed al vele plaatsen in het land aan.
​
De tentoonstelling in de hal van het gemeentehuis is nog te zien tot 17 april en is toegankelijk tijdens de openingsuren van het gemeentehuis. Op de website helmenvolverhalen.nl is meer informatie te vinden. Daar is ook het gelijknamige boek te bestellen.

​Bron Leidse Glibber
​De expositie Helmen Vol Verhalen is een samenwerking tussen veteranen van vredesmissies, het thuisfront en kunstenaars. Al vijfenveertig jaar nemen Nederlandse militairen deel aan VN-vredesmissies. Maar wat hebben zij daar meegemaakt? Wat betekende hun inzet voor het thuisfront? En hoe was het om terug te keren naar Nederland? In het kunstproject ‘Helmen Vol Verhalen’ werken veteranen samen met kunstenaars. De kunstenaars vertalen de verhalen van militairen en hun families in indrukwekkende kunstwerken. Zo wordt de impact van vredesmissies zichtbaar en tastbaar.

Na de toelichting op het programma van Koningsdag en 4 en 5 mei werd er plaats gemaakt voor de opening van de tentoonstelling Helmen Vol Verhalen die van 3 april t/m 31 mei in het kader van 80 jaar bevrijding te zien is in de foyer van het Leidse Stadhuis. 

Amy van Son, projectmanager van de tentoonstelling en zelf ook veteraan legde uit hoe de tentoonstelling tot stand gekomen is en het belang om de verhalen van veteranen duidelijk te maken.Voordat wethouder Ashley North de tentoonstelling opende kreeg hij een anjer  opgeprikt. Engeland kent de Poppy, Nederland heeft de Witte Anjer. Ook kreeg hij het boek dat bij de tentoonstelling hoort.
​

Rijnpost door Marco Diepeveen 
RHENEN Jonge veteranen die zijn gekoppeld aan kunstenaars, die hun indringende verhalen op missie en van het thuisfront in kunstwerken hebben verbeeld. Zo ontstond een wereldwijd uniek creatief project. Met als titel ‘Helmen Vol Verhalen’ en nu te zien in de hal van het Huis van de Gemeente in Rhenen. Tot en met 28 februari.

Initiatiefnemer van deze rondreizende tentoonstelling is Amy van Son (55), zelf veteraan bij de Koninklijke Marine. De Arnhemse diende op het fregat Hr.Ms. Van Kinsbergen en heeft bovendien een achtergrond in de humanistische geestelijke verzorging. ,,Daardoor spreek ik de taal van veteranen en win ik makkelijker hun vertrouwen. Jonge militairen lopen niet met hun ellende te koop. De drempel om hun verhaal te vertellen is hoog. Ook thuis. Bovendien kijken ze met groot respect naar oude veteranen. Zelf voelen ze zich soms niet echt veteraan.”

ERKENNING EN WAARDERING
‘Helmen Vol Verhalen’ geeft hen al vijf jaar een podium. ,,Dan praten we over deelnemers aan naoorlogse VN-vredesmissies. Van de Libanongangers van begin jaren tachtig tot heden. Ze verdienen erkenning en waardering. Via kunst wil ik de mens achter de missie laten zien. Wat maakten die jongens en meiden mee daarginds? Wat namen ze mee naar huis? Wat was de impact op het thuisfront?”

ENORME IMPACT
Van Son is kritisch op de nazorg voor veteranen. ,,Die is iets verbeterd, maar er schort nog veel aan. Instanties missen inlevingsvermogen, er zijn drempels om professionele hulp te vragen. Terwijl iedereen tijd nodig heeft om de impact van de missie te verwerken. Officiële cijfers spreken van 3 procent PTSS. Maar mijn indruk is dat dat percentage veel hoger ligt. Een uitzending verandert iedere militair ingrijpend. Dat is een levenservaring met een enorme impact.”
Ook de erkenning is vaak lauw en laat, wat de verwerking van de opgedane ervaringen bemoeilijkt. ,,De Libanongangers kregen die pas na 25 jaar, Dutchbat uit Srebrenica werd pas twee jaar geleden gerehabiliteerd.”

In de burgermaatschappij missen de teruggekeerden een missie. ,,Die heb ik voor hen gecreëerd met dit project in een veilige setting. Eerst hoorde ik veel kritiek: passen een kunstenaar en een veteraan wel bij elkaar? Maar kunstenaars en veteranen meldden zich in een rap tempo uit het hele land. Ik matchte hen en vormde een evenwichtige afspiegeling van jong en oud, diverse rangen en alle wapenonderdelen. Bij ‘Helmen Vol Verhalen’ zijn ook ondernemers en scholen betrokken.”

BOEK EN TENTOONSTELLING
De dertig verschillende kunstuitingen zijn niet ontstaan als therapievorm. ,,Ik wilde echt professionele kunst presenteren. Van gevestigde kunstenaars als Rob Voerman, beeldhouwer en installatiekunstenaar. Uit de opgenomen gesprekken vloeiden als vanzelf de emoties. Die vormden de inspiratie voor de creativiteit. Een journalist tekende de verhalen op, een fotograaf fotografeerde het project en de deelnemers eraan. Daarvan is een boek gemaakt, dat inmiddels zijn tweede druk beleefde. Zowel boek als tentoonstelling blijken een enorme spraakmaker te zijn. Hiermee wil ik veteranen in hun kracht zetten.”

Door Chris van Houcke
Op 6 november 2024 vond in Nieuwegein een bijzondere veteranenbijeenkomst plaats, georganiseerd door de Gemeente Nieuwegein en het Comite 4 en 5 mei Nieuwegein i.s.m. het Veiligheid & Defensie College en hun studenten.
De verbinding tussen oud en jong stond hierbij centraal en trok veel belangstelling van veteranen en hun relaties. Het evenement was meer dan een tentoonstelling; het diende als een ontmoetingsplek waar verhalen en ervaringen van veteranen werden gedeeld en gewaardeerd.

‘Helmen vol verhalen’ presenteert kunstobjecten van diverse kunstenaars welke het verhaal van de veteraan beeldend maken uit verschillende periodes en missies. Deze objecten, elk uniek en met hun eigen verhaal, symboliseerden de diverse en vaak indrukwekkende ervaringen van de mannen en vrouwen die hebben gediend in het leger. Veteranen uit verschillende generaties, van de Tweede Wereldoorlog tot moderne vredesmissies, kregen hiermee de kans hun ervaringen op een tastbare manier over te brengen op het publiek. De kunstwerken, vaak voorzien van inscripties, foto's of andere persoonlijke details, brachten de verhalen achter de missies en de persoonlijke offers van de militairen tot leven

Studenten van de opleiding, die zelf vaak een toekomstige carrière bij Defensie ambiëren, hebben een actieve rol gespeeld in de organisatie van het evenement. Ze hielpen niet alleen met de opbouw en begeleiding van de expositie, maar interviewden ook enkele van de aanwezige veteranen. Deze interviews boden de studenten een waardevolle kans om uit eerste hand te leren over de uitdagingen en verantwoordelijkheden van het militaire leven. Dit zorgde voor een brug tussen de oudere generaties en de jongere, waardoor niet alleen de geschiedenis, maar ook de lessen en waarden van het militaire leven werden doorgegeven.
​

Het evenement op 6 november ging niet alleen over het delen van verhalen, maar ook over erkenning en respect. Nieuwegein is trots op haar veteranen en deze bijeenkomst benadrukte dat gevoel van waardering. Veteranen hadden de gelegenheid om in een informele setting met elkaar te praten, herinneringen op te halen en nieuwe verbindingen te leggen. Veel bezoekers benadrukten hoe belangrijk het is om dit soort bijeenkomsten te blijven organiseren, zodat de verhalen van veteranen niet verloren gaan en toekomstige generaties deze cruciale stukken geschiedenis blijven herinneren.

De organisatie van ‘Helmen Vol Verhalen’ in Nieuwegein was een groot succes en er zijn al plannen om in de toekomst vergelijkbare evenementen te houden.
​
De samenwerking met het Defensie College bleek een vruchtbare formule en het is duidelijk dat de verhalen van veteranen nog lang niet uitverteld zijn. Door deze persoonlijke, menselijke kant van militaire dienst te belichten, wordt niet alleen het verleden geëerd, maar ook de band tussen de veteranengemeenschap en de bredere samenleving versterkt.

Ook in navolging van gemeente Nieuwegein e.v.a. het eigentijdse project Helmen Vol Verhalen in zetten voor meer verbinding tussen jonge en oude veteranen, hun thuisfront en de maatschappij, neem contact op. http://helmenvolverhalen.nl ​

Helmen vol verhalen veteranen, thuisfront en kunstenaars mee op missie (2023)/ samenstelling Amy van Son, redactie verhalen Yoeke Nagel (eindredactie), Marco van Nek, Anita van Rootselaar, Marlies Rothoff, Sonja van der Sar.
​
Verslag van een landelijk project waarin veteranen hun oorlogservaringen deelden met kunstenaars, die op basis daarvan kunstwerken maakten waarin de helm als metafoor voor het militair beroep is verwerkt. Met foto's. Reserveren

​Recensie
Een aangrijpend en persoonlijk boek over de ervaringen van oorlogsveteranen. Dit boek verschijnt naar aanleiding van het landelijke project Helmen Vol Verhalen, waarin veteranen en kunstenaars samenwerken om de persoonlijke missieverhalen van veteranen om te zetten in kunstwerken. Militairen maken tijdens hun missies vaak indrukwekkende en ingrijpende dingen mee. Omdat het vaak moeilijk voor hen is om hun ervaringen met het thuisfront te delen, spraken ze voor dit project met kunstenaars die hun verhaal omzetten in een kunstwerk, met de helm als metafoor voor het militaire beroep. Het doel van het boek is om meer begrip en erkenning voor veteranen te creëren door hun ervaringen te delen en te vertalen naar kunst. Invoelend, persoonlijk en toegankelijk geschreven. Met foto's van de betrokkenen en de kunstwerken in kleur en zwart-wit. Geschikt voor een brede tot geoefende lezersgroep. Het project Helmen Vol Verhalen werd geleid door oud-matroos en veteraan Amy van Son.
​

Bij Gastronomie Smeets in Merkelbeek vond de ‘Veteranen-Ontmoetingsdag’ plaats. Een nieuwe opzet van een evenement waarbij erkenning en herkenning voor en van veteranen centraal staan.

Aanwezig was een 40-tal veteranen, voor een deel met hun partner. Zij waren erg te spreken over de opzet, waarbij er ruime gelegenheid was om mekaar te leren kennen en ervaringen over hun missies uit te wisselen.
​
Na de openingstoespraak van burgemeester Eric Geurts gaf auteur en veteraan Amy van Son toelichting op haar boek ‘Helmen vol Verhalen’. Ook een film over de ervaringen van vier veteranen uit Beekdaelen gaf aanleiding tot gesprek. Aan het begin van de avond konden de aanwezigen genieten van de ‘blauwe hap’, bekend uit de diensttijd, een mix van Chinese en Indonesische gerechten. Uit Actueel Nieuws Gemeente Beekdaelen

Heersende orde 
In de heersende orde regeren de sterkeren de zwakkeren. Macht bepaalt wie sterk is. Een onaangename waarheid, waar we zonder interventie continu naar terugkeren. De adel laat het land bewerken door horigen en zich vereren als Gods persoonlijke afgezant. De patriarch dwingt onderdanigheid af bij zijn vrouwen, laat het opvoeden over aan de moeders en claimt zelf zijn evenbeeld als opvolger. De industrieel laat de arbeiders tot de dood werken en woekert de winst over hun ruggen. De generaal offert zijn troepen op en strijkt zelf met de eer. De macht deelt niet. 

Momentum
Het systeem is ijzersterk omdat de massa gelooft dat het zo hoort, gevoed door verhalen van religie, traditie en wetmatigheid. Toch zijn er enkele momenten dat deze orde kan groeien naar een hogere beschavingsvorm. In de Eerste Wereldoorlog kwamen de soldaten erachter dat ze werden opgeofferd door totaal incompetente generaals, die leiderschap claimden op basis van adeldom. De hele wereld zag hoe vrouwen een land draaiende konden houden zonder mannen. In een dergelijk momentum leert de massa haar kracht kennen.

De aanklager 
De aanklager is de verschoppeling, die zich staande kan houden en kracht in zichzelf vindt. Zij of hij behoort tot de massa en kent het misbruik. De aanklager weet dat zij weerstand kan bieden aan machthebbers. Zij neemt het voortouw. In het momentum leidt zij en klaagt de heersende elite aan. Ze bedingt de rechten voor anderen. 

Het aanklagen van de macht kan in vele vormen. Soms kiest de aanklager voor het politieke concours, maar in de kunst vindt ze vaker een bondgenoot. Wanneer de kunst het verhaal van de verschoppelingen vereeuwigt, is het niet langer onkenbaar; schoonheid is immers de oudste religie. Als de aanklager succesvol is, krijgt de massa meer bestaansrechten. Zo hebben horigen zelfbeschikkingsrecht gekregen, vrouwen stemrecht en militairen het recht op erkenning voor hun opofferingen.

Ondankbare rol en valkuil
Wanneer de aanklager zich niet realiseert wat zij doet, verbaast ze zich over de weerstand die ze oproept. De heersende macht zal alles doen om haar gelijk te ontkennen. Als ze begrijpt wie ze aanklaagt en waarom, vindt ze de krachtbronnen om te slagen. De valkuil van een aanklager is dat ze elke verschoppeling individueel wil redden. Zij slaagt wanneer ze zich realiseert dat ze vecht voor het kwetsbare in de mens en niet voor elk individueel gekwetst mens. Haar aanklacht heeft alleen succes als zij zichzelf gered weet. 

​

Regio, 21 september 2024  door de redactie 
​Gemeente Voorschoten organiseerde zaterdag een bijzondere bijeenkomst in Zilverfabriek. Tijden een bijeenkomst waarin de veteranen centraal stonden, kon ook de expositie Helmen vol Verhalen bezocht worden.

De bijeenkomst werd geopend door burgemeester Nadine Stemerdink, vervolgens hield veteraan en projectleider Amy van Son een boeiende presentatie over het initiatief Helmen Vol Verhalen.
Het evenement stond in het teken van eerbetoon aan de ervaringen en verhalen van veteranen. Na een groepsfoto van de veteranen, bezochten de aanwezigen de tentoonstelling.

REUSEL - In de tattooshop van Jim Bremen (34) hangt een kleurrijk schilderij. Maar niet zomaar eentje. Kunstenaar Pascal Griffioen, ook bekend als rapper Def P, heeft het levensverhaal van de Reuselse veteraan uitgebeeld. ,,Toen het openbaar was, kwamen mensen ook met hun verhalen.”

Romee van der Heijden 04-09-24, 17:20 Bron: ED

De garage van Jim Bremen in Reusel is sinds ongeveer twee jaar omgetoverd tot tattooshop Omega Ink. Voordat hij tatoeëerder werd, diende hij in het leger. Het schilderij aan de muur is vol kleur, maar schetst een tijdreis van zijn leven die lang niet altijd zo kleurrijk is geweest. ,,Ieder ding dat ik op het werk zie, daar heb ik een emotie bij”, zegt de Reuselnaar, oorspronkelijk afkomstig uit Gemert.

​De linkerkant van het schilderij gaat terug naar 2010. Toen vertrok hij voor de tweede keer op missie naar Afghanistan als militair. Het was een onrustige tijd, waarin heftige dingen zijn gebeurd. Iets wat ook duidelijk zichtbaar is op het doek. Opvallend is de afbeelding van een vader met een baby in zijn armen.
​
Zo stonden ze destijds voor Bremen: de vader met zijn gewonde baby. Het was duidelijk dat ze hulp nodig hadden, maar vanwege omstandigheden mocht Bremen ze niet laten passeren. ,,Ik heb de vader onder schot moeten houden. Dat gaat aan je vreten”, blikt hij terug.

Helmen Vol Verhalen
Als oud-militair raakte hij enige tijd geleden betrokken bij het project Helmen Vol Verhalen, waarin verhalen van veteranen gekoppeld worden aan kunstenaars die vervolgens een persoonlijk kunstwerk maken.

Bremen vindt het bijzonder dat hij zijn verhaal heeft mogen delen met Pascal Griffioen, een van de grondleggers van de Nederlandse hiphop als voormalig frontman van de groep Osdorp Posse en tevens kunstenaar. ,,Als kind keek ik naar Het Klokhuis, waarin hij ook te zien was. Hij heeft veel betekend voor de hiphop en nu heeft hij voor mij een vet schilderij gemaakt.”

Voordat Griffioen begon te schilderen, zocht hij Bremen thuis op om zijn verhaal aan te horen. ,,In de auto terug was ik al druk aan het nadenken over wat ik wel en niet kon gebruiken”, vertelt de kunstenaar. ,,De volgende ochtend had ik al een heel scenario in mijn hoofd en ben ik meteen gaan schetsen. Er kwam eigenlijk een half stripverhaal uit, waarin ik zijn levensverhaal in drie punten van de tijd uitbeeld.”

Schuldgevoel
Op het kunstwerk is ook een rookpluim zichtbaar, die verwijst naar een aanslag waarbij een vriend van Bremen om het leven kwam. Hij hield daar lang een schuldgevoel aan over. Een week eerder was hij met collega’s op dezelfde locatie en zagen ze leden van de Taliban. De groep kreeg de opdracht niet in te grijpen. ,,Op het schilderij staat ‘what if’ op het graf van mijn vriend. Ik heb lang getwijfeld: wat als we wél de trekker hadden overgehaald?”

In het middelste kader van het schilderij volgt een donkere periode, afgebeeld achter tralies, die verwijst naar de tijd waarin Bremen de puzzelstukjes van zichzelf bij elkaar probeerde te houden. ,,Het ging niet goed met mij en ik volgde therapie”, licht hij toe. ,,Ik heb ook twee weken vastgezeten na een ruzie op Curaçao, waar ik voor werk was.” Dit betekende tevens het einde van zijn militaire carrière.
​
Aan de rechterkant van het schilderij, verschijnt een positiever beeld: Bremen wist de draad weer op te pakken. ,,Het hart staat voor mijn familie. Die heeft me overeind gehouden. De twee rozen zijn mijn kinderen en in die tijd ben ik begonnen met tatoeëren.”

Schilderij met tegenstellingen
Griffioen omschrijft het schilderij als een mix van symboliek en tegenstellingen: een levensweg van links naar rechts, de dood tegenover het leven, goed tegenover kwaad en van donker naar licht. ,,In het derde gedeelte komt de zon weer op. Hij heeft zijn leven opnieuw opgepakt”, aldus Griffioen.

Nu Jim Bremen zijn verhaal heeft gedeeld bij Helmen Vol Verhalen, merkt hij hoe positief mensen daarop reageren. Dat doet hem goed. ,,Toen het openbaar was, kwamen mensen ook met hun verhalen. Het maakt wat los bij mensen.”

En daarmee hoopt hij andere militairen te inspireren om meer te praten over wat ze meemaken. ,,Wees open en eerlijk. Het kan goed uitpakken om af en toe je verhaal te vertellen.”

Door verhalend journalist Marlies Rothof
Zo. Net terug van vakantie en ik heb het gevoel dat er weer een hoop te communiceren valt. In de zomer komen alle plannen die je in je hoofd had en projecten waar je mee bezig bent geweest als puzzelstukjes op hun plek.

Het is nu tijd voor het eerste puzzelstukje, dat vlak voor de Vierdaagsefeesten opeens weer vorm kreeg. Ik ben weer mee op missie met Helmen vol Verhalen. Een project waar ik vaker voor geschreven heb en dat de aandacht vestigt op de jonge veteraan. De veteranen die van de oorlog in Libie, tot de oorlogen in Afghanistan en Irak voor Nederland en de VN hebben gediend.

Belangrijk, hun verhalen. Vooral in het jaar dat het herdenken van 80 jaar vrede in Nederland wordt herdacht. De gedachte achter herdenkingen is dat we zoiets als de Tweede Wereldoorlog nooit weer willen laten gebeuren. Daarom gaan jonge mensen mee op missie naar gebieden waar er oorlog is. Om daar een bevrijder of op andere manier wellicht een helpende hand te zijn voor de lokale bevolking. En ja, soms pakt dat niet uit zoals gehoopt.

De verhalen van deze veteranen geven een inkijkje in wat oorlog is en wat het met een mens doet. En wat het is om op missie te zijn, ver van huis. Zo ook het verhaal van Jim, wat ik mee mocht ophalen en wat ik mocht schrijven. Aankomende weken worden de laatste puntjes op de i gezet. Ook weer een verhaal dat schuurt en jeukt. Waar je stil van wordt. Wat het vertellen waard is, niet alleen in letters op papier, maar ook op doek. Omdat af en toe woorden gewoon niet toereikend zijn en een kunstwerk het gevoel achter het verhaal vaak perfect weergeeft. Want dat is wat Helmen vol Verhalen doet: Het verhaal van de jonge veteraan gieten in een kunstwerk. Zodat de veteraan en zijn verhaal voor heel even in de spotlight staan.

Om dit alles voor elkaar te krijgen, is er een crowdfundactie opgezet. Zodat het verhaal kan worden uitgebracht en in de tweede druk van het boek van Helmen vol Verhalen kan worden toegevoegd. Dat het doek en de kunstenaar kunnen worden bekostigd, maar ook de fotograaf en de videograaf én natuurlijk onze projectleider.

Ga jij mee op missie en help jij het verhaal van deze veteraan thuisbrengen?

We zijn weer 'mee op missie' door de kunsten, een nieuwe match tussen veteraan Jim Bremen en kunstenaar Pascal Griffioen.

Een zaadje is zo geplant
Jim Bremen en Pascal Griffioen ontmoeten elkaar voor het eerst tijdens open monumentendag in de Witte Kapel waar de expositie van Helmen Vol Verhalen geland is. Pascal is die dag aan het 'live painten' zoals hij al vele openingen en bijzondere bijeenkomsten gedaan had de afgelopen jaren, zij aan zij met Peter van Asselt die die dagen podcasts opneemt met bezoekers, veteranen en burgers. Jim is die dagen aanwezig als tattoo artist, samen met zijn buddy van defensie mede veteranen Kenny Burgers en Robin Boon.

Tattoos Vol Verhalen
Zowel Jim als Kenny werden na hun tijd bij defensie tattoo artist en zullen samen het hele weekend tatoeëren voor en door veteranen. Het is een doorslaand succes dat weekend in de Witte Kapel, we ontvangen honderden bezoekers en tientallen veteranen (en burgers) worden getatoeëerd of geïnspireerd dat weekend. Natuurlijk komen zo ook Jim en Pascal elkaar daar tegen en Jim is helemaal weg van de stijl van Pascal, ze delen dan ook een grafische historie met zijn tweeën. Daar werd het zaadje gepland voor deze nieuwe match in het Helmen Vol Verhalen project.
​

Kunstenaar Pascal Griffioen vertelt over zijn ervaringen met Helmen Vol Verhalen en deze op stapel zijnde onthulling van een nieuw kunstwerk in het Helmen Vol Verhalen project!

​

​CROWDFUND DEZE NIEUWE MATCH
In het begin van het project werden we o.a. gesteund door het vfonds en de provincies Groningen, Utrecht, Overijssel en Limburg, Karel Doormanfonds, OVA en provincies Zuid Holland en Drenthe.

Deze match mag helemaal vanuit de maatschappij komen. Help je mee?
De kosten zijn opgebouwd uit (vrijwilligersvergoedingen):
Kosten kunstenaar ontmoeting € 750,00
Verhaal door verhalend journalist € 250,00
Fotografie ontmoeting en onthulling €250,00
Mini documentaire € 250,00
Reis en Verblijfkosten € 500,00
In totaal hebben we € 2.000,00 nodig voor deze match.

We houden graag verbinding!
Draag je bij aan de crowdfund met minimaal € 25,00 voor deze match dan krijg je een uitnodiging voor de onthulling medio augustus / september.

Draag je bij aan de crowdfund met minimaal € 100,00 dan ontvang je het boek van Helmen Vol Verhalen en een uitnodiging voor de onthulling.

Draag je bij aan de crowdfund met minimaal € 250,00 dan ontvang je het Helmen Vol Verhalen pakket met boek, pin, badge en patch en een uitnodiging voor de onthulling.

Alle beetjes helpen, ga je ook #meeopmissie door de kunsten?! Ga naar onze crowdfund hier: https://www.gofundme.com/f/help-helmen-vol-verhalen-reizen-door-nederland-in-24-en-25
Wil je aanwezig zijn bij de onthulling, draag dan bij met het achterlaten van je gegevens (in ieder geval je email!).

De Militaire Courant sprak met met Amy van Son, initiatiefnemer van ‘Helmen Vol Verhalen’. Bij dit project worden veteranen en kunstenaars samengebracht.
Tijdens deze aflevering van de Militaire Courant podcast vertelt Amy van Son over het ontstaan en de realisatie van de indrukwekkende project. Ze is in gesprek met Jan Louwers, de uitgever van de Militaire Courant. Klik op onderstaande link om het gesprek te beluisteren. De Militaire Courant podcast is ook te beluisteren via alle podcastkanalen, waaronder Spotify.

Beluister de podcast om onder andere meer te horen over bovenstaand kunstwerk, ‘The Army is a human heart’, gemaakt door kunstenaar Roxanne Monsanto, in samenwerking met veteraan Stefan Mastenbroek.
‘Jonge’ veteranen delen hun persoonlijke missieverhalen met professionele kunstenaars, die daar middels een kunstwerk in evenzoveel verschillende kunsttechnieken deze ervaring vastleggen.

Beluister de podcast om onder andere meer te horen over bovenstaand kunstwerk, ‘The Army is a human heart’, gemaakt door kunstenaar Roxanne Monsanto, in samenwerking met veteraan Stefan Mastenbroek.
‘Jonge’ veteranen delen hun persoonlijke missieverhalen met professionele kunstenaars, die daar middels een kunstwerk in evenzoveel verschillende kunsttechnieken deze ervaring vastleggen.

Zij zijn samen op missie door de kunsten en maken zo de relevantie zichtbaar van Nederlandse vredesmissies en de impact daarvan op de deelnemende militairen. Klik op onderstaande link voor meer informatie: www.helmenvolverhalen.nl

Bekijk het hele artikel op: https://militairecourant.nl/militaire-courant-podcast-helmen-vol-verhalen-brengt-veteranen-en-kunstenaars-samen/

Door: Rob Stikkelbroeck
Een werkgroep, bestaande uit veteranen en gemeentelijke vertegenwoordigers, organiseert het programma in Merkelbeek. De werkgroep heeft bewust gekozen voor de naam ‘Veteranen-Ontmoetingsdag’, omdat gelegenheid tot ontmoeten en met elkaar in gesprek gaan centraal staan. Daarnaast is het programma gericht op erkenning en herkenning van veteranen.

Na een persoonlijk welkomstwoord door burgemeester Eric Geurts en een minuut stilte, lichten enkele veteranen kort het doel van de ontmoetingsdag toe. Aanleiding om met elkaar in gesprek te gaan is onder andere een circa tien minuten durende film, met aan het woord enkele veteranen uit Beekdaelen, en een interactieve boekpresentatie van veteraan en schrijfster Amy van Son.

Lees ook: Meerssen nodigt veteranen uit voor ceremonie Nationale Dodenherdenking
​
Veteranen die in Beekdaelen wonen en mee willen doen - met of zonder partner - kunnen zich bij de werkgroep aanmelden via [email protected].

Steile bergen, grote rotsblokken en overal kans op vijandelijk vuur. Het is 2009 en Oege Venema gaat als chauffeur van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie voor de eerste keer mee naar Afghanistan.

Hij rijdt een Bushmaster, een gepantserd voertuig dat hem en zijn collega’s niet alleen naar bermbommen brengt, maar ook veiligheid geeft.

‘Als het donker werd, parkeerden wij twee Bushmasters in een hoek van 45 graden’, zegt de Fries Venema. ‘Die boden zo de ruimte tussen de voertuigen aan twee kanten beschutting.

Daar konden wij tijdens de meerdaagse expedities betrekkelijk rustig slapen.’ Hij omschrijft de Bushmaster soms als ‘een beetje thuis’, soms ook als ‘een veilige haven’.

Actie en spanning
Venema meldt zich in 2006 bij het leger. Dat doet hij niet voor God, een beetje voor het vaderland en heel erg voor het avontuur.

Hij wil actie en spanning, het liefst in Afghanistan. Daar moet ik zijn, weet hij als hij leest over de kogels en granaten die daar rondvliegen. Hij is dan nauwelijks zeventien jaar oud.

Venema heeft haast, hij wil zo snel mogelijk weg van huis. Want daar gaat het van kwaad tot erger. ‘Toen ik een jaar of tien was, pleegde een tante zelfmoord en overleden mijn opa en oma kort na elkaar’, zegt Venema. ‘Sinds die tijd waren er altijd spanningen thuis, vooral tussen mijn vader en mij.’

Dus zoekt hij zijn vertier buitenshuis. Overal waar hij en zijn vrienden komen, is rottigheid: een opstootje hier, vuurwerk daar. En altijd zoeken de vrienden de confrontatie met de jongeren uit het asielzoekerscentrum van Dokkum.

Het keerpunt komt als Venema en zijn vrienden worden opgepakt op verdenking van poging tot brandstichting. ‘Ik was vijftien en kwam ervan af met jeugddetentie’, zegt Venema. ‘Maar mijn vrienden waren ouder en moesten een tijd vastzitten.’ Oege Venema ziet zijn voorland, denkt na en kiest voor de discipline van het leger.

Maar ook daar dreigt het mis te gaan. Tijdens zijn opleiding bij de Luchtmobiele Brigade schiet een touw los, waardoor Venema uit een boom valt en problemen krijgt aan zijn rug en knie. Voor het hoogste niveau komt hij niet meer in aanmerking. Hij schrijft zich in voor de reguliere defensieopleiding en voor allerhande cursussen logistiek.

Vervolgens solliciteert hij naar een functie als chauffeur bij de Explosieven Opruimingsdienst Defensie. Hij wordt aangenomen en mag toch mee naar Afghanistan.

Venema ontwikkelt zich daar tot een specialist van de Bushmaster. Als hij grip moet houden op steile hellingen, laat hij lucht uit de banden lopen. Of laat hij de motor in een te lage versnelling ‘flink janken’.

Zo komt Venema de meeste heuvels goed over met zijn Bushmaster. Maar niet al zijn collega’s kennen de trucjes. ‘Vooral de nieuwelingen hadden daar soms problemen mee’, zegt Venema. ‘Natuurlijk konden die rekenen op mijn hulp.’ Soms geeft hij ze aanwijzingen, soms werkt het goede voorbeeld beter.

De zeldzame dagen op de compound besteedt hij aan onderhoud. Als het erop aankomt, moet zijn Bushmaster klaar zijn voor actie. Hij peilt de olie, checkt de banden en vervangt onderdelen die daar naar zijn idee aan toe zijn.

Ook maakt hij het pantservoertuig glimmend schoon, zowel vanbuiten als vanbinnen. ‘De Bushmaster was mijn trots, daar wilde ik goed voor zorgen.’

Lees het volledige artikel: https://fd.nl/samenleving/1508569/toen-de-kogels-nu-de-kunst

Toen de kogels, nu de kunst
Door Frits Conijn 
​Een groep kunstenaars verwerkt met het project Helmen Vol Verhalen in kunstwerken de ervaringen van veteranen. Voor burgers worden die zo beter te begrijpen, voor de militairen beter te verwerken. Drie oud-militairen die meededen over hun tijd bij Defensie. 

Op 11 januari nam Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht Frank van Sprang het eerste exemplaar in ontvangst van het boek Helmen Vol Verhalen waarin veteranen worden gekoppeld aan kunstenaar die hun verhalen verbeelden in kunstwerken. "Eigenlijk beginnen we nu pas", vertelt projectleider Amy van Son. 

Op de boekpresentatie in het Gelderse provinciehuis in Arnhem memoreerde initiatienemer Amy van Son, zelf veteraan, de reactie van generaal b.s. Hans Damen, mede initiator van het project. 'Hij zei'dat boek komt twee jaar te laat! Maar dat ben ik niet met hem eens, want eigenlijk begint het nu pas. Het project is vooral de militaire wereld ingegaan, nu moeten we de stap naar de burgemaatschappij zetten. Daar zijn de verhalen uiteindelijk voor bedoeld."

De kunstwerken zijn nu tijdelijk opgeslagen, maar er is ook nog de foto-expositie van het project, die tijdens de presentatie in het provinciehuis te zien was.

Motivatie
IGK Frank van Sprang, tevens Inspecteur der Veteranen, nam het eerste exemplaar van het boek in ontvangst. Hij is lovend over het project. "Ik ben heel blij met het werk van Amy. Ik vraag me af of ze wel aan slaap toekomt. Maar er zijn nu eenmaal mensen die heel veel tijd en energie in iets kunnen steken. Dat heeft ook met drive en motivatie te maken." Hij benadrukte dat het vertellen van verhalen van veteranen belangrijk blijft. "Niet alleen aan de politiek, die veteranen op missie stuurt, maar ook onderling, ook aan de maatschappij en ook aan het thuisfront." 

Eerder had Gedeputeerde van de Gelderse Provinciale Staten Peter Drenth erop gewezen dat er dit en volgend jaar weer sprake is van een speciaal herdenkingsjaar. De bevrijding begon, met name in Gelderland vanwege Market Garden, dit jaar precies 80 jaar geleden. "Bij die herdenkingen willen wij als provincie ook de verbinding maken met naoorlogse vredesmissies en de jonge veteranen die daarbij betrokken waren." aldus Drenth.

Creatief
Het boek is een voorlopige kroon op het gelijknamige project dat met name jonge veteranen koppelt aan kunstenaars die hun verhalen op creatieve wijze verbeelden (zie ook Kareoler 5-2020). In het fraai uitgegeven boek staan niet alleen de verhalen van veteranen, maar wordt ook beschreven en in beeld gebracht hoe de aan hem of haar gekoppelde kunstenaar dat in een kunstwerk tot uitdrukking heet gebracht. Een mooi voorbeeld is het kunstwerk van staal 'Radar Love dat kunstenaars Ien Sluyters en Marion Deul maakten. Ze werden geïnspireerd door het verhaal van Irak veteraan Rcio Briedjal.