Op 11 maart vindt bij het Nederlands Veteraneninstituut (NLVi) in Doorn een bijzondere pitch plaats voor het ontwerp van de Witte Anjer Prijs 2026. Op verzoek van Comité Veteranendag is aan Amy van Son, als initiatiefnemer en curator van het landelijke kunstproject Helmen Vol Verhalen, gevraagd om drie kunstenaars(collectieven) voor te dragen die deze betekenisvolle opdracht mogen pitchen.

Deze vraag vanuit het Comité Veteranendag is een inhoudelijke erkenning van jarenlange expertise in het zorgvuldig verbinden van veteranenverhalen, kunstenaars en maatschappelijke context.

​"Vanuit mijn professionele rol als initiatiefnemer én inhoudelijk curator van Helmen Vol Verhalen werk ik al jarenlang op het snijvlak van kunst, erkenning en narratief erfgoed. Juist die ervaring maakt dat een voordracht voor de Witte Anjer Prijs niet gaat over esthetiek alleen, maar over betekenis, integriteit en symbolische kracht." aldus Amy van Son

Helmen Vol Verhalen is uitgegroeid tot een uniek cultureel platform waarin veteranen, militairen, kunstenaars en samenleving elkaar ontmoeten via kunst en verhaal. Elk kunstwerk binnen het project ontstaat vanuit een persoonlijk gesprek, een gedeelde ervaring en een diepgaande artistieke vertaling van een missieverhaal.

Waar woorden soms tekortschieten, biedt kunst een andere taal. Een taal van vorm, materiaal en symboliek. Hierdoor ontstaat niet alleen erkenning voor veteranen, maar ook begrip binnen de samenleving en het onderwijs. Kunst wordt zo geen illustratie van een verhaal, maar een drager van herinnering, verwerking en verbinding.

Deze werkwijze heeft bewezen dat kunst een duurzame brug kan slaan tussen het militaire domein en de civiele maatschappij. Niet door sensatie, of een zogenaamde 'quick fix' maar door authenticiteit en door een echte en wezenlijke ontmoeting.

Het kunstenaarsduo Mainkunstenaars (Ien Sluyters en Marjon Deul) werkt vanuit een klassieke beeldhouwkundige basis met materialen als staal, klei en was. Hun kracht ligt in het tastbaar maken van emotie en ervaring.

Binnen Helmen Vol Verhalen doken zij met volledige toewijding in de missie-ervaring van Marechausee  veteraan Rico Briedjal en vertaalden dit naar de staalwandsculptuur “Radar Love”, waarin niet alleen het verhaal maar vooral het gevoel van het moment centraal staat.
​
Hun werk kenmerkt zich door een toegankelijke vormentaal bij zware maatschappelijke thema’s zoals oorlog, migratie en leven en dood. Juist die balans tussen diepgang en toegankelijkheid maakt hun benadering bijzonder geschikt voor een prijsobject dat erkenning en waardering symboliseert.

​Het kunstenaarsduo Kunstconstructie (Françoise Braun en Casper Teijgeler) opereert op het snijvlak van beeldende kunst, architectuur en publieke ruimte. Hun werk creëert geen objecten alleen, maar ervaringsruimtes die reflectie en verbinding stimuleren.

Binnen hun bijdrage aan Helmen Vol Verhalen richtten zij zich expliciet op het thuisfront van Luchtmacht veteraan Harrie Vorsteveld en zijn thuisfront Leida en Björn. Vanuit gesprekken ontstond het concept van nieuwe symbolische “batons” als eerbetoon aan partners en gezinnen die tijdens missies onzichtbaar meedragen. Hiermee tonen zij een zeldzame conceptuele diepgang: erkenning niet alleen voor de militair, maar ook voor de context waarin dienst en inzet plaatsvinden. Hun monumentale en reflectieve benadering sluit naadloos aan bij de symbolische lading van de Witte Anjer als nationaal teken van waardering.

Kunstenaar Yvonne Beelen (Studio Ytopia) maakt sociaal bewogen en interactieve kunst die verbinding en bewustwording centraal stelt. Haar specialisatie in porselein — een materiaal dat tegelijkertijd krachtig en kwetsbaar is — geeft haar werk een bijzondere symbolische gelaagdheid.

Voor Helmen Vol Verhalen creëerde zij een porseleinen sculptuur geïnspireerd op het verhaal van Brigitte Koopman, een vrouwelijke marineveteraan tijdens Operatie Desert Storm. Door een gehaakte helm te vertalen naar porselein verbeeldt zij op indringende wijze de kracht in kwetsbaarheid: van soldaat, van mens en van vrouw in een traditioneel mannelijk domein.



​Haar expliciete artistieke visie om voor de Witte Anjer Prijs een porseleinen sculptuur te ontwikkelen toont een diep begrip van waardering, fragiliteit en duurzame herinnering als artistiek concept.

De keuze voor deze drie kunstenaars(collectieven) is bewust samengesteld vanuit complementariteit:

• materiële emotionele verbeelding (Mainkunstenaars)
• ruimtelijke en symbolische reflectie (Kunstconstructie)
• kwetsbare, verbindende sculpturale narratieven (Studio Ytopia)

Samen vertegenwoordigen zij drie artistieke talen die elk op eigen wijze erkenning, herinnering en maatschappelijke verbinding kunnen vertalen naar een betekenisvol ontwerp voor de Witte Anjer Prijs.

De Witte Anjer staat symbool voor waardering en erkenning voor Nederlandse veteranen. Een prijs die deze symboliek draagt, vraagt om meer dan vormgeving. Het vraagt om inhoud, respect en begrip voor de verhalen die eraan ten grondslag liggen.

Vanuit mijn jarenlange werk met Helmen Vol Verhalen zie ik dagelijks hoe kunst een ruimte kan openen voor dialoog, begrip en verwerking. Door kunstenaars zorgvuldig te koppelen aan verhalen van dienst en inzet, ontstaat kunst die niet alleen wordt bekeken, maar wordt gevoeld en gedragen.

De voordracht van deze drie kunstenaars aan Comité Veteranendag is dan ook een ijkpunt, een voortzetting van een bredere missie: het zichtbaar maken van verhalen die ertoe doen, en het versterken van de verbinding tussen veteranen, militairen en de samenleving.

In die zin is deze bijdrage een curatoriële selectie, maar ook een inhoudelijk statement. Dat erkenning vorm mag krijgen in kunst die authentiek, zorgvuldig en betekenisvol is — en die recht doet aan de mensen achter het uniform. Na 11 maart zal de maker van de Witte Anjer Prijs bekend worden gemaakt door Comité Veteranendag. 

​'𝗛𝗲𝗹𝗺𝗲𝗻 𝘃𝗼𝗹 𝘃𝗲𝗿𝗵𝗮𝗹𝗲𝗻', 𝗱𝗲 𝗵𝗲𝗿𝗶𝗻𝗻𝗲𝗿𝗶𝗻𝗴𝗲𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗼𝗻𝘇𝗲 𝘃𝗲𝘁𝗲𝗿𝗮𝗻𝗲𝗻
Nederlandse veteranen kwamen in Denia bij elkaar voor hun jaarlijkse Veteranendag, waar het delen van herinneringen en verhalen centraal staat. Dit jaar was er iets bijzonders: de lancering van de expositie 'Helmen vol Verhalen', waarin kunstenaars de ingrijpende missieverhalen van veteranen vertaalden naar kunstwerken.
​
De expositie wordt nu tentoongesteld in Madrid en reist daarna door Spanje, met als doel wereldwijd de waardering voor veteranen te vergroten en hun verhalen als inspiratie voor anderen te delen.

Zo´n 55 veteranen en 35 introducés kwamen in het gemeentehuis van Maasdam bij elkaar voor de lokale Veteranendag. Burgemeester Erik van Heijningen heette hen namens het gemeentebestuur van harte welkom. Hij sprak zijn waardering en dankbaarheid uit voor de inzet van alle veteranen voor vrede en veiligheid, waar ook ter wereld, nu en in het verleden. Onder zware omstandigheden en vaak met gevaar voor eigen leven doen zij belangrijk werk. Voor ons eigen land, maar ook voor mensen die zij niet kennen.

Elkaar zien en ervaringen uitwisselen
De Hoeksche Waard heeft 400 veteranen. Gemeente Hoeksche Waard nodigde de veteranen samen met een introducé persoonlijk uit voor de lokale Veteranendag. Burgemeester Van Heijningen gaf aan hoe belangrijk zo´n dag is. Veteranen, jong en oud, mannen en vrouwen, kunnen elkaar zien en ervaringen uitwisselen. Missies maken een onuitwisbare indruk op veteranen en hun omgeving. Ze kunnen levens ingrijpend veranderen. Niemand begrijpt beter wat zij hebben doorstaan, dan kameraden die in net zulke situaties zijn geweest.

Er was deze middag volop gelegenheid om elkaar te spreken. Na een toespraak van Marcel de Kreek van het Veteranencomité Hoeksche Waard gaf Stefan Mastenbroek (voormalig politiek assistent van de minister van Defensie en buiten dienst luitenant-kolonel van het Korps Mariniers) een lezing over zijn ontmoeting met kunstenaar Roxanne Monsanto in het Helmen Vol Verhalen project.

​Koperkwintet fanfare `Bereden Wapens´ zorgde voor een muzikaal intermezzo. Traditiegetrouw genoten de veteranen van de Blauwe Hap, de Indische rijsttafel. In het gemeentehuis was de kleine tentoonstelling `Veteranen. Ingezet in Dienst voor de Vrede´ van het Veteraneninstituut te zien. Die bestaat uit 2 panelen en beeldfragmenten. Buiten waren verschillende legervoertuigen te bewonderen, aangeboden door Keep Them Rolling.

​

Zaterdag 15 juni kwamen ruim 100 personen bij elkaar op de jaarlijkse Westlandse veteranendag. Bij dit evenement brengen we onze waardering en steun tot uiting aan degenen die zich hebben ingezet voor vrede en de offers die zij daarvoor hebben gebracht. Burgemeester Bouke Arends startte de dag met een toespraak. Daarna waren er rondleidingen in de ’s-Gravenzandse bunkers en werden de veteranen naar de noodbestuurderspost op de Oudelandstraat gebracht. Tijdens de lunch in het restaurant van de Intratuin was er de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten en ervaringen te delen.

​Over twee weken, op zaterdag 29 juni, is de Nederlandse veteranendag in Den Haag.
De foto's van de Westlandse veteranendag kunt u bekijken in dit album.

Tentoonstelling Helmen vol Verhalen
Meer verhalen over veteranen? Tot en met 15 juli is de tentoonstelling Helmen vol Verhalen te zien in het gemeentehuis aan de Verdilaan. Helmen vol Verhalen is een fototentoonstelling waarin jonge veteranen gekoppeld worden aan kunstenaars. Het persoonlijke missieverhaal van de veteraan staat centraal.

Speciaal voor de Westlandse Veteranendag, komende zaterdag, is vanaf donderdag de tentoonstelling Helmen vol Verhalen te zien in het gemeentehuis aan de Verdilaan in Naaldwijk.
Fred Vermeer Burgemeester Bouke Arends opent de nieuwe expositie om 11.00 uur door het hijsen van de veteranenvlag. Veteranen en inwoners zijn van harte welkom om bij dit moment aanwezig te zijn en de tentoonstelling te bekijken.
Helmen Vol Verhalen is een fototentoonstelling waarin ‘jonge’ veteranen gekoppeld worden aan kunstenaars. Het persoonlijke missieverhaal van de veteraan staat centraal. Met de tentoonstelling moet het belang van Nederlandse vredesmissies en de impact daarvan op militairen zichtbaarder worden, stelt de gemeente Westland. De tentoonstelling is tot en met 14 juli te zien.
Op zaterdag 15 juni brengt Westland met de Westlandse Veteranendag de steun en waardering tot uiting aan veteranen uit Westland. Dit jaar speelt de veteranendag zich af rondom de ‘s-Gravenzandse bunkers achter de Intratuin. Na een toespraak van de burgemeester is er de hele middag een programma voor veteranen.

Libanonveteraan Rianne heeft een diorama gemaakt van een van haar bemande posten in Libanon. Het is een exacte kopie van deze post geworden waar zij al jaren aan werkt. Het diorama zal te zien zijn in de Plaza Theater Tent op de Nederlandse Veteranendag 2023.

Je kunt niet altijd met mensen praten over wat je hebt meegemaakt, vertelt Rianne. Daarom zet zij zich intensief in voor erkenning en waardering voor veteranen. Zo deelt zij onder andere haar ervaringen bij Living Library en Helmen Vol Verhalen. Zo openhartig als zij is kan je haar dan ook alles vragen over de uitzending naar Libanon. Verder staat Rianne 24 uur per dag paraat voor het Veteranen Search Team, waar zij helpt met het zoeken naar vermiste personen.

Naast dit alles bouwt zij op schaal een van haar bemande posten in Libanon na. Een deel van haar 6 maanden durende uitzending naar Libanon bracht zij in 1982 op deze post (post 7.2) door. Het begon allemaal met een als cadeau gekregen bouwdoos van de IDF M109A2 Pantserhouwitser. Een replica van de pantserhouwitser die door de Israëliërs in 1982 werd ingezet bij de invasie van Libanon. (Een van de eerste colonnes trok over de weg voor post 7.2 voorbij.) Al tijdens het bouwen van dit schaalmodel kwam het idee op om er een klein stukje Libanon omheen te maken, om er een soort diorama van te maken. Dit liep echter zo uit de hand dat het inmiddels een omvang heeft van 100 x 150 centimeter en een exacte kopie is geworden van wat het ooit was. Rianne omschrijft zich hierin als een pietje precies en moet alles tot op de millimeter kloppen. Zo maakt zij nagenoeg alles zelf, tot aan de grassprieten aan toe.

‘Zo werd het diorama niet alleen nog maar van mij, maar van ons allemaal.’Al snel deelde zij haar project op een website die veel aandacht kreeg onder veteranen uit alle hoeken van de wereld. Naast vele foto’s ontving zij ook mooie en aangrijpende verhalen van veteranen die, onder andere, op post 7.2 hebben gediend. Rianne: ‘Ik besefte mij op een gegeven moment dat het bij veteranen veel losmaakte en vond het daarom meer dan logisch om hun verhaal mee te nemen in het diorama. Zo werd het diorama niet alleen nog maar van mij, maar van ons allemaal’.
​
‘Het diorama groeide en groeide in de woonkamer van onze kleine doorzonwoning en door het in drieën te delen, past het net in een vitrinekast. Het was nooit het plan om het tentoon te stellen tot het in 2022 meeging naar een reünie en naar een lezing voor Helmen Vol Verhalen. Hierbij bleek dat het te kwetsbaar was om zonder bescherming op te zetten. Een doneeractie leverde prachtige stofkappen op en met wat slimme aanpassingen past het met militaire precisie net in ons autootje. Al is het diorama nog lang niet klaar, het is vanaf heden beschikbaar om tentoon te stellen.’

‘Ik zie iedere dag wel iets wat ik aan het diorama wil toevoegen.’‘Is het nog niet klaar? Nee, het zal waarschijnlijk nooit helemaal af zijn. Ik zie iedere dag wel iets wat ik aan het diorama wil toevoegen. Zo mogen de schorpioenen, de grote spinnen, de kameleon en andere beestjes niet ontbreken. Maar ook alle psu-kasten zijn bijvoorbeeld ingericht en de schappen in het Libanese winkeltje moeten nog worden gevuld.’
​
Na de reünie en de dag in Assen heeft het diorama in het Atrium van het stadhuis van Den Haag gestaan en staat het nu bij het ministerie van Defensie. Na een korte rustpauze zal het diorama voor iedereen te bewonderen zijn op de Nederandse Veteranendag in de Plaza Theater Tent.
Rianne is onlangs met Stichting Vrienden Voor Libanon terug geweest naar de plek waar ooit post 7.2 stond. Een emotioneel weerzien waar zij ook haar partner kon laten zien waar het diorama haar basis heeft gekregen. Rianne heeft bij deze gelegenheid ook twee kokers met zand en steentjes gevuld om in het diorama te gebruiken.

‘Na de Veteranendag komt het gelukkig weer in onze woonkamer te staan. Al vier jaar kom ik ’s ochtends beneden, doe het licht aan in de vitrinekast en droom even weg bij het diorama. Ik mis het enorm.’

​Bron: https://www.veteranendag.nl/nieuws/het-diorama-van-rianne-is-onderdeel-van-veteranendag-2023/

De jaarlijkse Witte Anjer Prijs voor het beste initiatief voor Nederlandse veteranen is niet gewonnen door een Drent. Toch heeft de prijs dit jaar een Drents tintje, want kunstenaar Jelmer Zwaan uit Meppel mocht de trofee maken.
​
Het beeldje bestaat uit een vrouw met vleugels op haar rug in de vorm van de 'V' van veteranen. Ze rust op de bladeren van een anjer en staart in de verte. "Dat is iets wat alle veteranen herkennen: vooruit blijven kijken", vertelt Zwaan in zijn werkplaats.Zelf veteraan
De kunstenaar weet er alles van: Zwaan diende zelf vijf jaar in het leger. Als chauffeur bij de infanteristen ging hij twee keer op uitzending in Afghanistan. Daar maakte hij zowel mooie als afschuwelijke momenten mee.
"Ze noemden ons daar wel het vakantiepeloton, omdat we eigenlijk niet zo veel te doen hadden. Dan lagen we in de zon, speelden we kaart of maakten we filmpjes met de kinderen die er woonden", memoreert Zwaan aan zijn eerste uitzending.

​Aanslag in Deh Rawod
Dat veranderde in juni 2007, toen zijn eenheid tijdens een patrouille op een markt in het dorp Deh Rawod het doelwit werd van een zelfmoordenaar. "Hij kwam aanrijden op een scootertje vol explosieven. Ik stond op de uitkijk en werd net afgelost, toen ik een knal hoorde en een grote paddenstoelwolk boven de mark zag opstijgen."

Acht Nederlandse militairen, collega's van Zwaan, raakten gewond. Een van hen, luitenant Tom Krist (24) uit Tilburg, overleed een aantal dagen later in het ziekenhuis aan zijn verwondingen. "We gaan nog ieder jaar met zijn allen bier drinken bij het graf van Tom. Maar je moet door, verder met je leven."
   
Drentse kunstenaar maakt Witte Anjer Prijs
​Helmen Vol Verhalen
Om zijn overleden collega te eren, maakte Zwaan vorig jaar al een houten beeld voor Tom. Dat werd tentoongesteld tijdens de expositie 'Helmen Vol Verhalen', op de Johan Willem Friso Kazerne in Assen.

Mede naar aanleiding van dat kunstwerk werd de Meppeler beeldhouwer benaderd voor de Witte Anjer Prijs. "Ik vind het echt een eer dat ze mij daarvoor hebben gevraagd. Om iets te mogen maken voor mensen die zich inzetten voor veteranen."